રિપોર્ટર
હિતેન્દ્ર ગોસાઈ
અમદાવાદ
શરૂઆતના તબક્કામાં લક્ષણો વગર પાંગરતા સ્તન કેન્સરને ઓળખવા સ્ક્રીનિંગ મહત્વપૂર્ણ; ડૉક્ટરના રેફરન્સ વગર તપાસની સુવિધા, બે કલાકમાં રિપોર્ટ
દર વર્ષે દેશમાં અંદાજે બે લાખ મહિલાઓ સ્તન કેન્સરની ઝપેટમાં આવે છે; સમયસર નિદાનના અભાવે આશરે એક લાખ મહિલાઓના મૃત્યુનો અંદાજ
અમદાવાદઃ કેન્સર માત્ર એક વ્યક્તિ માટેનો રોગ નથી, પરંતુ સમગ્ર પરિવાર માટે માનસિક, સામાજિક અને આર્થિક પડકાર બની શકે છે. જોકે રોગની સમયસર ઓળખ અને યોગ્ય સારવારથી તેના ગંભીર પરિણામોને ટાળી શકાય છે. સ્તન કેન્સર અંગે મહિલાઓમાં જાગૃતિ વધારવા અને વહેલી તપાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સમગ્ર વિશ્વમાં ઓક્ટોબર માસને ‘બ્રેસ્ટ કેન્સર અવેરનેસ મંથ’ એટલે કે ‘પીંક ઓક્ટોબર’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
આ અંતર્ગત અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલના રેડિયોલોજી વિભાગ દ્વારા સમગ્ર ઓક્ટોબર માસ દરમિયાન મહિલાઓ માટે નિઃશુલ્ક મેમોગ્રાફી કેમ્પનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. કેમ્પનો મુખ્ય હેતુ મહિલાઓને સ્તન કેન્સરના સામાન્ય લક્ષણો અંગે જાગૃત કરવાનો, સમયસર સ્ક્રીનિંગ માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો અને રોગનું વહેલું નિદાન સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર ભારતમાં મહિલાઓમાં સ્તન કેન્સરનું પ્રમાણ ચિંતાજનક છે. દર વર્ષે આશરે બે લાખ મહિલાઓ આ રોગની ઝપેટમાં આવે છે અને યોગ્ય સમયે નિદાન ન થવાને કારણે આશરે એક લાખ મહિલાઓ મૃત્યુ પામે છે. આવા સંજોગોમાં સમયસર તપાસ અને રોગની વહેલી ઓળખ મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
વહેલું નિદાન જ સ્તન કેન્સર સામેનું મહત્વનું શસ્ત્ર
સ્તન કેન્સર અંગે જાગૃતિ અભિયાનના ઇતિહાસ અંગે અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલના તબીબી અધિક્ષક ડૉ. રાકેશ જોશીએ જણાવ્યું હતું કે ઓક્ટોબર 1985માં સ્તન કેન્સર અંગે જાગૃતિ વધારવાનું વિશ્વવ્યાપી અભિયાન શરૂ થયું હતું. આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ લોકોને સ્તન કેન્સરના સામાન્ય લક્ષણો અંગે શિક્ષિત કરવાનો અને સમયસર તપાસ માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે સિવિલ હોસ્પિટલમાં સારવારની સાથે રોગની વહેલી ઓળખને પણ મહત્વ આપવામાં આવે છે. મહિલાઓએ કોઈપણ પ્રકારના સંકોચ વિના જરૂરી તપાસ કરાવવી જોઈએ અને પોતાના સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
રેડિયોલોજી વિભાગના વડા ડૉ. શીતલ પટેલે જણાવ્યું હતું કે સ્તન કેન્સર શરૂઆતના તબક્કામાં ઘણી વખત કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો કે દુખાવો આપતું નથી. આવા કિસ્સામાં સ્ક્રીનિંગ દ્વારા રોગની વહેલી ઓળખ થઈ શકે છે. પ્રાથમિક તબક્કામાં રોગની ઓળખ થાય તો સારવારના પરિણામો વધુ સારા રહેવાની શક્યતા રહે છે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ કેમ્પનો મુખ્ય હેતુ મહિલાઓને સમયસર તપાસ માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો અને સ્તન કેન્સર અંગે જાગૃતિ વધારવાનો છે.
મેમોગ્રાફી શું છે?
મેમોગ્રાફી સ્તનની લો-ડોઝ એક્સ-રે તપાસ છે. આ તપાસ દ્વારા સ્તનમાં રહેલા એવા સૂક્ષ્મ ફેરફારો અથવા નાની ગાંઠની પણ ઓળખ થઈ શકે છે, જે ઘણી વખત હાથથી સ્પર્શ કરવાથી અનુભવાતી નથી.
મેમોગ્રાફી માટે ભૂખ્યા પેટે રહેવાની કે કોઈ ખાસ પ્રકારની તૈયારી કરવાની જરૂર પડતી નથી. નિયમિત સ્ક્રીનિંગ દ્વારા શરૂઆતના તબક્કામાં રહેલા ફેરફારોની ઓળખ કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
કઈ મહિલાઓએ તપાસ કરાવવી?
તબીબી માર્ગદર્શન અનુસાર નીચેની મહિલાઓ માટે મેમોગ્રાફી અથવા તબીબી તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે:
40 વર્ષથી વધુ વયની મહિલાઓ માટે સ્ક્રીનિંગ મેમોગ્રાફી કરાવવી મહત્વપૂર્ણ છે.
18થી 40 વર્ષની મહિલાઓને સ્તનમાં ગાંઠ, દુખાવો અથવા કોઈ અસામાન્ય ફેરફાર જણાય તો તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
18થી 40 વર્ષની એવી મહિલાઓ, જેમના નજીકના પરિવારમાં માતા, માસી અથવા નાનીને કેન્સરનો ઇતિહાસ રહ્યો હોય, તેમણે પણ તબીબી સલાહ મુજબ જરૂરી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
સિવિલ હોસ્પિટલમાં તપાસની સરળ વ્યવસ્થા
મહિલાઓને તપાસ દરમિયાન કોઈ મુશ્કેલી ન પડે તે માટે અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ દ્વારા સરળ પ્રક્રિયા ગોઠવવામાં આવી છે. મેમોગ્રાફી માટે ખાનગી અથવા નિષ્ણાત ડૉક્ટરના રેફરન્સની જરૂર રહેશે નહીં.
સિવિલ હોસ્પિટલના પીડિયાટ્રિક વિભાગ સિવાયના કોઈપણ વિભાગનું કેસ પેપર ધરાવતી મહિલાઓ આ સુવિધાનો લાભ લઈ શકશે.
મહિલાઓએ સિવિલ હોસ્પિટલના જી-1, રેડિયોલોજી વિભાગના રૂમ નંબર 19 ખાતે હાજર ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરી નોંધણી કરાવવાની રહેશે. નોંધણી બાદ ટ્રોમા સેન્ટરના મેમોગ્રાફી રૂમમાં તપાસ કરવામાં આવશે.
દરરોજ 15થી 20 મહિલાઓની તપાસ
કેમ્પ દરમિયાન દરરોજ આશરે 15થી 20 મહિલાઓની મેમોગ્રાફી કરવામાં આવશે. જો કોઈ દિવસે દર્દીઓની સંખ્યા વધારે હશે તો આગામી દિવસ માટે સમય આપવામાં આવશે.
જરૂર જણાય તો મેમોગ્રાફી સાથે સોનોગ્રાફીની સુવિધા પણ નિઃશુલ્ક આપવામાં આવશે. આ વ્યવસ્થાનો હેતુ મહિલાઓને એક જ સ્થળે જરૂરી તપાસની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
બે કલાકમાં રિપોર્ટ અને WhatsAppની સુવિધા
મહિલાઓ માટે રિપોર્ટ મેળવવાની પ્રક્રિયા પણ સરળ બનાવવામાં આવી છે. તપાસ પૂર્ણ થયાના આશરે બે કલાકની અંદર રૂમ નંબર 19માંથી રિપોર્ટ મેળવી શકાશે.
આ ઉપરાંત દર્દીઓને WhatsAppના માધ્યમથી સીધો તેમના મોબાઈલ પર રિપોર્ટ મેળવવાની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે. જેના કારણે દર્દીઓને વારંવાર હોસ્પિટલની મુલાકાત લેવાની જરૂરિયાત ઘટશે.
સંકોચ છોડીને તપાસ કરાવવા તબીબોની અપીલ
રેડિયોલોજી વિભાગના વડા ડૉ. શીતલ પટેલે મહિલાઓને સંકોચ છોડીને સમયસર તપાસ કરાવવા અપીલ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સ્તન કેન્સરમાં વહેલું નિદાન અત્યંત મહત્વનું છે. શરૂઆતના તબક્કામાં ઘણી વખત લક્ષણો દેખાતા ન હોવાથી યોગ્ય વયે સ્ક્રીનિંગ કરાવવું મહત્વપૂર્ણ છે.
તેમણે પીંક ઓક્ટોબર નિમિત્તે મહિલાઓને આ નિઃશુલ્ક કેમ્પનો લાભ લેવા અને પોતાના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત બનવા અપીલ કરી હતી.
અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલના તબીબી અધિક્ષક ડૉ. રાકેશ જોશીએ પણ જણાવ્યું હતું કે સ્તન કેન્સર સામેની લડાઈમાં વહેલી તપાસ મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. મહિલાઓએ પોતાના તેમજ પરિવારની અન્ય મહિલાઓના સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપીને સમયસર તપાસ કરાવવી જોઈએ.
કેમ્પની મહત્વની વિગતો
સ્થળ: જી-1, રૂમ નંબર 19, રેડિયોલોજી વિભાગ, સિવિલ હોસ્પિટલ, અમદાવાદ
સમય: સમગ્ર ઓક્ટોબર માસ દરમિયાન, સવારે 9:00થી સાંજે 5:00 વાગ્યા સુધી
સંપર્ક નંબર: 079-22683721
અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ દ્વારા આયોજિત આ નિઃશુલ્ક મેમોગ્રાફી કેમ્પ મહિલાઓને સ્તન કેન્સર અંગે જાગૃતિ મેળવવા અને જરૂરી સ્ક્રીનિંગ કરાવવા માટે સરળ સુવિધા પૂરી પાડે છે. તબીબો દ્વારા મહિલાઓને સંકોચ છોડીને સમયસર તપાસ કરાવવા અને પોતાના સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
