ગુજરાતમાં કેન્સરના કેસમાં ચિંતાજનક વધારો થઈ રહ્યો છે. પાંચ વર્ષમાં જ કેન્સરના કુલ 3.76 લાખ કેસ નોંધાયા છે જ્યારે 2.07 લાખ વ્યક્તિના મોત થયા છે. આ સ્થિતિએ ગુજરાતમાં કેન્સરના દરરોજ સરેરાશ 206 કેસ નોંધાય છે જ્યારે 55 વ્યક્તિ જીવ ગુમાવે છે. કેન્સરથી દર વર્ષે થતાં સૌથી વધુ મૃત્યુ મામલે ગુજરાત સમગ્ર દેશમાં સાતમાં સ્થાને છે.
દર વર્ષે 7 નવેમ્બરની ઉજવણી ‘રાષ્ટ્રીય કેન્સર જાગૃતિ દિવસ’ તરીકે કરવામાં આવે છે. એક વર્ષમાં કેન્સરના સૌથી વધુ કેસ નોંધાયા હોય તેવા રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ 2.26 લાખ સાથે મોખરાના સ્થાને છે. સમગ્ર દેશમાં એક વર્ષમાં કેન્સરના 15.69 લાખ કેસ નોંધાયા છે જ્યારે 8.68 લાખ વ્યક્તિના મોત થયા છે. આમ, દેશમાં દરરોજ સરેરાશ 2,379 વ્યક્તિને કેન્સરને કારણે જીવ ગુમાવવો પડે છે.
ગુજરાતના આંકડાઓ મુજબ, પાંચ વર્ષમાં નોંધાયેલા કુલ કેસની સરખામણીએ મૃત્યુનો ગુણોત્તર આશરે 55 ટકા થાય છે. જોકે, આ મૃત્યુનો સીધો દર નથી, કારણ કે એક જ સમયગાળામાં નોંધાયેલા કેસ અને મૃત્યુમાં એક જ દર્દીઓનો સમાવેશ હોય તે જરૂરી નથી. તેમ છતાં, કેન્સરનું વહેલું નિદાન, સમયસર સારવાર અને જનજાગૃતિની જરૂરિયાત આ આંકડા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે.
કેન્સર સામેની લડાઈમાં સૌથી મહત્ત્વનું પાસું તેનું સમયસર નિદાન છે. ઘણી વખત શરૂઆતના તબક્કામાં લક્ષણો સામાન્ય જણાતાં દર્દીઓ તબીબી તપાસ કરાવવામાં વિલંબ કરે છે. પરિણામે બીમારીનું નિદાન મોડા તબક્કે થાય છે અને સારવાર વધુ જટિલ બની શકે છે. ખાસ કરીને તમાકુ, ગુટખા અને અન્ય તમાકુજન્ય પદાર્થોના સેવન, જીવનશૈલી, ખોરાકની અનિયમિતતા સહિતનાં પરિબળો કેન્સરના જોખમ સાથે સંકળાયેલાં છે. રાજ્યમાં કેન્સર સામેની લડાઈને વધુ અસરકારક બનાવવા માટે પ્રાથમિક તબક્કે તપાસની સુવિધાઓનો વ્યાપ વધારવો, લોકોમાં લક્ષણો અંગે જાગૃતિ લાવવી અને સરકારી આરોગ્યસેવાઓમાં સમયસર સારવાર ઉપલબ્ધ કરાવવી જરૂરી છે.
