રિપોર્ટર
હિતેન્દ્ર ગોસાઈ
અમદાવાદ
નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ મૌના એમ. ભટ્ટના હસ્તે શેલા ખાતે ફાઉન્ડેશનનું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન; કાયદાને સામાન્ય નાગરિક સુધી સરળ ભાષામાં પહોંચાડવાનો સંકલ્પ
અમદાવાદ: કાનૂની જાગૃતિ, મધ્યસ્થી અને સામુદાયિક સ્તરે વિવાદોના ઉકેલ માટે કાર્યરત ‘ઉકેલ ફાઉન્ડેશન’નું ઔપચારિક ઉદ્ઘાટન આજે શેલા, અમદાવાદ સ્થિત AUDA ઓડિટોરિયમ ખાતે ગુજરાત હાઈકોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયમૂર્તિ મૌના એમ. ભટ્ટના હસ્તે કરવામાં આવ્યું હતું.
ફાઉન્ડેશનના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે મૌના એમ. ભટ્ટે આ પહેલને આવકારી હતી અને નાગરિકોને વધુ સારું, સશક્ત અને વિકસિત ગુજરાત બનાવવામાં પોતાનું યોગદાન આપવા અપીલ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સમાજમાં સારા મૂલ્યો, કાયદા પ્રત્યેની સમજ અને વધુ જવાબદાર જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવાની જરૂર છે.
ન્યાયમૂર્તિ ભટ્ટે અદાલતોમાં મોટી સંખ્યામાં કેસો પડતર હોવાનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું હતું કે દરેક વિવાદમાં સીધો કોર્ટનો માર્ગ અપનાવતા પહેલાં વ્યક્તિએ થોડું થોભીને આત્મચિંતન, સંવાદ અને પરસ્પર સમજણ દ્વારા સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.
તેમણે નાગરિકોને પર્યાવરણ પ્રત્યે પણ વધુ જાગૃત બનવાની અપીલ કરી હતી. સાથે જ કાયદા સમક્ષ સૌની સમાનતા નાગરિક જીવનની મહત્વપૂર્ણ આધારશિલા હોવી જોઈએ તેવો ભાર મૂક્યો હતો.
કાયદા અને સામાન્ય નાગરિક વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવાનો પ્રયાસ
ઉદ્ઘાટન બાદ ઉકેલ ફાઉન્ડેશનના સ્થાપક અને નિયામક એડવોકેટ પ્રતીક આર. પટેલે ફાઉન્ડેશનના ઉદ્દેશ્યો અંગે માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સંસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ કાયદાની જટિલ ભાષા અને સામાન્ય નાગરિક વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવાનો છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતી ભાષામાં ‘ઉકેલ’નો અર્થ સમાધાન અથવા Solution થાય છે. આ વિચારને કેન્દ્રમાં રાખીને ફાઉન્ડેશન કાયદાને સામાન્ય નાગરિકની ભાષામાં અને સરળ રીતે લોકો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરશે.
પરિવાર, પાડોશ અને સમુદાયમાં ઊભા થતા નાના-મોટા વિવાદોમાં મુકદ્દમો પ્રથમ વિકલ્પ ન બને અને માહિતી, જાગૃતિ તથા સંવાદ દ્વારા સમસ્યાનું નિરાકરણ લાવી શકાય તે માટે સંસ્થા કાર્ય કરશે.
ફાઉન્ડેશનના સહ-સ્થાપક રાહુલ રંજને જણાવ્યું હતું કે કાનૂની સાક્ષરતા માત્ર એક અભિયાન પૂરતી મર્યાદિત ન રહેવી જોઈએ. કાયદા અંગેની જાગૃતિ અને જ્ઞાનનો સતત અને સરળતાથી પ્રસાર થાય ત્યારે જ તેની લાંબા ગાળાની અસર જોવા મળી શકે છે.
કાનૂની જાગૃતિ માટે વિવિધ માધ્યમોનો ઉપયોગ
ઉદ્ઘાટન કાર્યક્રમ દરમિયાન ફાઉન્ડેશનના ઉદ્દેશ્ય અને તેની કામગીરી અંગેની પરિચયાત્મક ફિલ્મ રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત બોર્ડ સભ્યો દ્વારા સંસ્થાની કામગીરી અને ભવિષ્યની યોજનાઓ અંગે પોતાના વિચારો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.
સામાન્ય નાગરિકોમાં સરળ ભાષામાં કાનૂની જાગૃતિ ફેલાવવા માટે ફાઉન્ડેશનના જાહેર પાત્ર ‘ઉકેલ ભાઈ’નું પણ અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પાત્રના માધ્યમથી કાયદા અને નાગરિકોના રોજિંદા જીવન સાથે જોડાયેલા વિષયોને સરળ અને રસપ્રદ રીતે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન સંસ્થાની કામગીરી અંગેની લઘુ ફિલ્મ પણ દર્શાવવામાં આવી હતી. સાથે જ જાગૃતિ, સંવાદ અને સૌહાર્દપૂર્ણ ઉકેલના મહત્વને રજૂ કરતું વિશેષ નાટક પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
ચાર મુખ્ય સ્તંભો પર કાર્ય કરશે ફાઉન્ડેશન
ઉકેલ ફાઉન્ડેશન પોતાની કામગીરી મુખ્યત્વે ચાર મહત્વપૂર્ણ સ્તંભો પર કેન્દ્રિત કરશે. જેમાં વિવાદોની રોકથામ અને નિવારણ, સ્થાનિક ભાષાઓમાં કાનૂની જાગૃતિ, બિનજરૂરી મુકદ્દમાઓ ઘટાડવા માટે સામુદાયિક મોડલ અને સમુદાય સ્તરે વિવાદોનું નિરાકરણ લાવી ન્યાય વ્યવસ્થા પરનો બોજ ઘટાડવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઉદ્દેશ્યોને સાકાર કરવા માટે ફાઉન્ડેશન દ્વારા વિવિધ જાગૃતિ શિબિરો, મધ્યસ્થી કાર્યક્રમો અને વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત કાનૂની નિષ્ણાતોના માર્ગદર્શન હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવેલી કોમિક્સ અને અન્ય સરળ સંચાર માધ્યમોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
ફાઉન્ડેશન દ્વારા પરિવાર, મિલકત, ભાડૂત-મકાનમાલિકના અધિકારો, કાર્યસ્થળના પ્રશ્નો, મહિલાઓના અધિકારો અને ગ્રાહક અધિકારો જેવા રોજિંદા જીવન સાથે સંકળાયેલા કાનૂની વિષયો અંગે લોકોને સરળ ભાષામાં માહિતી આપવામાં આવશે.
સંસ્થાનો હેતુ એવો છે કે સામાન્ય નાગરિક કાયદાની માહિતી મેળવતી વખતે કોઈ ભય કે જટિલતાનો અનુભવ ન કરે અને પોતાના અધિકારો તથા જવાબદારીઓ અંગે યોગ્ય સમજ મેળવી શકે.
મધ્યસ્થી દ્વારા વિવાદોના ઉકેલ પર ભાર
ફાઉન્ડેશન દ્વારા મધ્યસ્થીને પણ મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ તરીકે આગળ ધપાવવામાં આવશે. અનેક સામુદાયિક અને પારિવારિક વિવાદોમાં પક્ષકારો વચ્ચે સંવાદ સ્થાપિત કરીને પરસ્પર સ્વીકાર્ય ઉકેલ સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
ફાઉન્ડેશનનું માનવું છે કે યોગ્ય કાનૂની માહિતી અને સમયસર સંવાદ દ્વારા ઘણા વિવાદોને શરૂઆતના તબક્કે જ ઉકેલી શકાય છે. આથી નાગરિકોને તેમના કાનૂની વિકલ્પો અંગે માહિતગાર કરવા સાથે વિવાદોના વૈકલ્પિક ઉકેલ અંગે પણ માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
આ અભિયાનમાં નાગરિકો, વિવિધ સામાજિક સંસ્થાઓ અને સ્વયંસેવકોને જોડાવા માટે ફાઉન્ડેશન દ્વારા અપીલ કરવામાં આવી છે. વધુને વધુ વિવાદો સમજદારી, સંવાદ અને પરસ્પર સહમતીથી ઉકેલી શકાય તે માટે સામુદાયિક ભાગીદારીને મહત્વ આપવામાં આવશે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન રૂ. 2 લાખનું દાન એકત્રિત
ઉદ્ઘાટન કાર્યક્રમ દરમિયાન લાઇવ તાત્કાલિક દાન અભિયાનનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ અભિયાન દરમિયાન ઉપસ્થિત મહેમાનો અને શુભેચ્છકો દ્વારા આશરે રૂ. 2 લાખનું દાન આપવામાં આવ્યું હતું.
આ રકમનો ઉપયોગ ફાઉન્ડેશનની કાનૂની જાગૃતિ અને સામુદાયિક કાર્યક્રમોને આગળ વધારવા માટે કરવામાં આવશે.
ફાઉન્ડેશનના બોર્ડમાં વિવિધ ક્ષેત્રના સભ્યો
ઉકેલ ફાઉન્ડેશન સાથે જોડાયેલા બોર્ડ સભ્યોમાં અલકા પાલરેચા, એડવોકેટ ધવલ પી. પટેલ, દેવાંગ પરમાર, એડવોકેટ રાજેશ એન. મોદી અને એડવોકેટ દીપાલી પટેલનો સમાવેશ થાય છે.
ફાઉન્ડેશન કાનૂની ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો તેમજ સામાજિક ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકોના સહયોગથી કાયદા અને સામાન્ય નાગરિક વચ્ચે સેતુરૂપ બનવાનો પ્રયાસ કરશે.
કાયદો સરળ ભાષામાં લોકો સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ
ઉકેલ ફાઉન્ડેશન કાનૂની જાગૃતિ, મધ્યસ્થી અને સામુદાયિક ભાગીદારીના માધ્યમથી કાયદા અને સમાજ વચ્ચે સેતુરૂપ બનીને કાર્ય કરવાનો હેતુ ધરાવે છે.
કાયદાની માહિતી માત્ર અદાલતો અને કાનૂની નિષ્ણાતો સુધી સીમિત ન રહે પરંતુ સામાન્ય નાગરિક સુધી સરળ ભાષામાં પહોંચે તે માટે ફાઉન્ડેશન વિવિધ સ્તરે કાર્યક્રમો યોજશે. કાનૂની જ્ઞાન અને સંવાદ દ્વારા વિવાદોના નિવારણને પ્રોત્સાહન આપવાના આ પ્રયાસથી નાગરિકોમાં તેમના અધિકારો અને જવાબદારીઓ અંગે વધુ જાગૃતિ ઊભી કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
