રિપોર્ટર
હિતેન્દ્ર ગોસાઈ
અમદાવાદ
અમદાવાદ: નવરાત્રિ મહોત્સવ દરમિયાન ગરબી અને વિવિધ ધાર્મિક કાર્યક્રમોમાં ધૂણવાના રાસને લઈને ભારત જન વિજ્ઞાન જાથાએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. જાથાએ ગરબીના આયોજકો તેમજ બાળાઓના વાલીઓને ધૂણવાના રાસથી દૂર રહેવા અને આવા કાર્યક્રમોને કાયમી બંધ કરવા અપીલ કરી છે.
નવરાત્રિ મહોત્સવ ભારતમાં શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને આસ્થાનું પર્વ છે. આ દરમિયાન માતાજીની પૂજા-અર્ચના સાથે વિવિધ પરંપરાગત કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. જોકે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી ગરબીમાં ધૂણવાના રાસને કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો એકત્રિત થતા હોવાનું જાથાએ જણાવ્યું છે. જાથાના મતે, આવા રાસ દરમિયાન બાળાઓને શારીરિક થાક, ધુમાડો અને અન્ય પરિસ્થિતિઓને કારણે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
જાથાના રાજ્ય ચેરમેન એડવોકેટ જયંત પંડયાએ જણાવ્યું હતું કે, નવરાત્રિ દરમિયાન બાળાઓના વાલીઓએ ખાસ સજાગતા રાખવી જોઈએ. જો વાલીઓ ધૂણવાના રાસનો વિરોધ કરીને પોતાની બાળાઓને તેનાથી દૂર રાખે તો આવા રાસને ધીમે ધીમે કાયમી રીતે બંધ કરી શકાય છે. તેમણે જણાવ્યું કે, જાથાના પ્રયાસોને કારણે ઘણા ગરબી સંચાલકોએ પણ ધૂણવાના રાસને બંધ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
જાથા દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું છે કે ધૂણવાના રાસ દરમિયાન કેટલીક જગ્યાએ ગુગળ અને અગરબત્તીનો ધુમાડો કરવામાં આવે છે. વાળ ખુલ્લા રાખીને માથું વારંવાર હલાવવાની પ્રવૃત્તિ સાથે લાંબા સમય સુધી રાસ કરવામાં આવે છે. મોટી સંખ્યામાં લોકો એકત્રિત થતાં વાતાવરણમાં ગરમી અને ધુમાડો વધે છે. આ પરિસ્થિતિમાં થાક, ચક્કર આવવા, બેભાન થવા અથવા પડી જવા જેવી ઘટનાઓ બની શકે છે. જાથાએ આ પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં ખાસ કરીને બાળાઓની સુરક્ષા અંગે સાવચેતી રાખવા અનુરોધ કર્યો છે.
ધૂણવાના રાસ દરમિયાન લાંબા સમય સુધી શરીરને એક જ પ્રકારની ઝડપી હિલચાલ કરાવવાથી શારીરિક તકલીફ ઊભી થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સામાં વ્યક્તિને ચક્કર આવવા કે સંતુલન ગુમાવવાની સ્થિતિ પણ સર્જાઈ શકે છે. તેથી આવા કાર્યક્રમોમાં યોગ્ય હવા-ઉજાસ, પૂરતી જગ્યા અને જરૂરી તબીબી સુવિધા ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ તેવી જાથાએ અપીલ કરી છે.
એડવોકેટ જયંત પંડયાએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ધૂણવા અથવા શરીરમાં સવારી આવવા જેવી માન્યતાઓને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણથી સમજવાની જરૂર છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં આવી વર્તણૂક માનસિક સ્વાસ્થ્ય સાથે સંકળાયેલી હોઈ શકે છે. તેમણે લોકોને અંધશ્રદ્ધા અથવા અખતરા કરવાને બદલે કોઈ વ્યક્તિને શારીરિક કે માનસિક તકલીફ જણાય તો તાત્કાલિક તબીબી સારવાર લેવાની સલાહ આપી હતી.
જાથાએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ધૂણવાના રાસનો વિરોધ કરવાનો અર્થ નવરાત્રિ, માતાજીની ભક્તિ કે ધાર્મિક આસ્થાનો વિરોધ કરવાનો નથી. નવરાત્રિ દરમિયાન શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને પરંપરાગત રીતે માતાજીની પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે તે પ્રત્યે જાથાએ આદર વ્યક્ત કર્યો છે. જોકે, લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષાને નુકસાન પહોંચાડી શકે તેવી પ્રવૃત્તિઓથી દૂર રહેવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
જાથાના જણાવ્યા અનુસાર અગાઉની પરંપરાગત ગરબીઓમાં ધૂણવાના રાસને વિશેષ સ્થાન ન હતું. હાલ કેટલાક આયોજકો દ્વારા વધુ લોકોનું ધ્યાન આકર્ષિત કરવા માટે આવા રાસનું આયોજન કરવામાં આવે છે. જાથાએ ગરબીના આયોજકોને અપીલ કરી છે કે નવરાત્રિની પરંપરા અને સાંસ્કૃતિક માહોલ જાળવી રાખીને જોખમી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન ન આપવામાં આવે.
આ ઉપરાંત, દરેક સમાજ, જ્ઞાતિ અને સમુદાયના આગેવાનો તેમજ સમાજ સુધારકોને આવી ગેરપ્રથાઓ અને કુરિવાજો સામે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે આગળ આવવા અપીલ કરવામાં આવી છે. જાથાએ જણાવ્યું કે નવરાત્રિની ઉજવણીમાં ધૂણવાનો રાસ બંધ કરવામાં આવે તો મહોત્સવની ભક્તિ, આસ્થા કે સંસ્કૃતિને કોઈ નુકસાન થતું નથી.
વિજ્ઞાન જાથાએ લોકોને અપીલ કરી છે કે નવરાત્રિ દરમિયાન ધાર્મિક આસ્થા સાથે સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષાને પણ મહત્વ આપવામાં આવે. ખાસ કરીને બાળાઓના વાલીઓએ પોતાની બાળાઓને ધૂણવાના રાસથી દૂર રાખીને તેમની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. કોઈપણ વ્યક્તિને ધૂણવાના રાસ દરમિયાન અથવા ત્યારબાદ શારીરિક કે માનસિક તકલીફ જણાય તો વિલંબ કર્યા વગર તબીબી સારવાર લેવી હિતાવહ છે.
જાથા દ્વારા આગામી 7 નવેમ્બરે કાળી ચૌદશની રાજ્યકક્ષાની ઉજવણીની તૈયારીઓ પણ કરવામાં આવી રહી હોવાનું જણાવાયું છે. પોતાના ગામમાં કાર્યક્રમ યોજવા ઈચ્છુક લોકોને જાથાનો સંપર્ક કરવા જણાવાયું છે.
અંતમાં વિજ્ઞાન જાથાએ ફરી એકવાર ગરબીના આયોજકો, વાલીઓ અને સમાજના આગેવાનોને ધૂણવાના રાસને તિલાંજલિ આપવા તથા નવરાત્રિ મહોત્સવને શ્રદ્ધા, ભક્તિ, આનંદ અને સુરક્ષિત વાતાવરણમાં ઉજવવા અપીલ કરી છે.
