રિપોર્ટર
હિતેન્દ્ર ગોસાઈ
અમદાવાદ
પરીક્ષા વ્યવસ્થાની સુરક્ષા, પારદર્શકતા, મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ, ફરિયાદ નિવારણ અને વિદ્યાર્થી કલ્યાણ સહિતના વિવિધ મુદ્દાઓ પર તજ્જ્ઞોએ કર્યું માર્ગદર્શન
અમદાવાદ, ગુજરાત વિદ્યાપીઠ દ્વારા ‘જાહેર પરીક્ષાઓમાં સુધારાઓ’ વિષય પર રાજ્યકક્ષાના પરિસંવાદનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જાહેર પરીક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ સુરક્ષિત, પારદર્શક, સર્વસમાવેશક, વિશ્વસનીય અને ભવિષ્યલક્ષી બનાવવા માટે પરીક્ષા પ્રક્રિયાના વિવિધ પાસાઓ પર પરિસંવાદ દરમિયાન વિસ્તૃત વિચારવિમર્શ કરવામાં આવ્યો હતો. કાર્યક્રમમાં શિક્ષણવિદો, તજ્જ્ઞો અને પરીક્ષા વ્યવસ્થા સાથે સંકળાયેલા નિષ્ણાતોએ પોતાના મંતવ્યો અને સૂચનો રજૂ કર્યા હતા.
પરિસંવાદના મુખ્ય અતિથિ તરીકે પ્રો. ભદ્રાયુ વચ્છરાજાની ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સમગ્ર કાર્યક્રમ ચાર અલગ અલગ ટેકનિકલ સેશનમાં યોજાયો હતો, જેમાં જાહેર પરીક્ષાઓ સાથે સંકળાયેલા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર નિષ્ણાતો દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું.
પરીક્ષાની સુરક્ષા અને અખંડિતતા અંગેના પ્રથમ સત્રમાં પરીક્ષા સંચાલન વ્યવસ્થા, સંસ્થાકીય જવાબદારી અને જાહેર પરીક્ષાઓના સુરક્ષિત આયોજન પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. પરીક્ષામાં થતી ગેરરીતિઓને અટકાવવા, ગેરરીતિના કિસ્સાઓને સમયસર ઓળખી કાઢવા તેમજ તેના નિવારણ માટે જરૂરી વ્યવસ્થાઓ અંગે પણ વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. પરીક્ષા પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા જાળવવા માટે જવાબદારીના સ્પષ્ટ વિભાજન અને મજબૂત દેખરેખની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકાયો હતો.
બીજા સત્રમાં પરીક્ષા પદ્ધતિનું માળખું, મૂલ્યાંકન અને ટેકનોલોજી જેવા વિષયો પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. પ્રશ્નપત્રોની રચનાને વધુ ગુણવત્તાસભર અને હેતુલક્ષી બનાવવાની સાથે આધુનિક મૂલ્યાંકન પદ્ધતિઓ અંગે તજ્જ્ઞોએ માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. પરીક્ષા પ્રક્રિયાને વધુ સુદ્રઢ અને કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે સુરક્ષિત કમ્પ્યુટર-આધારિત ટેસ્ટિંગ (CBT) સહિતની અદ્યતન ટેકનોલોજીના ઉપયોગ પર પણ વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.
પરીક્ષાનું માળખું અને સમાવેશી પહોંચ વિષયક ત્રીજા સત્રમાં પરીક્ષા કેન્દ્રો પર ઉપલબ્ધ ભૌતિક અને માળખાકીય સુવિધાઓના વિકાસ અંગે વિચારણા કરવામાં આવી હતી. પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં સામાજિક, આર્થિક, પ્રાદેશિક અને ભાષાકીય ભેદભાવ દૂર કરીને તમામ વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને સમાન અને સુલભ તક મળી રહે તે માટેના સમાવેશી માળખા અંગે પણ પરામર્શ કરવામાં આવ્યો હતો. વિવિધ ક્ષમતાઓ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ માટે પરીક્ષા પ્રક્રિયાને વધુ અનુકૂળ અને સુલભ બનાવવા અંગે પણ સૂચનો રજૂ થયા હતા.
ચોથા અને અંતિમ સત્રમાં પરીક્ષા પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા લાવવા, ફરિયાદોના અસરકારક અને સમયબદ્ધ નિવારણ તેમજ વિવિધ હિતધારકો સાથે સંવાદ વધારવા અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. પરીક્ષા પ્રક્રિયા દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓની સમસ્યાઓ અને રજૂઆતોનું યોગ્ય નિરાકરણ થાય તે માટે વધુ જવાબદાર અને વિદ્યાર્થીકેન્દ્રિત વ્યવસ્થાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો હતો. આ સાથે પરીક્ષાના સમયગાળા દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય જળવાઈ રહે અને તેમના સર્વાંગી કલ્યાણને પ્રોત્સાહન મળે તે માટેના સકારાત્મક પગલાં અંગે પણ સૂચનો આપવામાં આવ્યા હતા.
પરિસંવાદના સમાપન પ્રસંગે પ્રો. પ્રેમાનંદ મિશ્રા દ્વારા જાહેર પરીક્ષાઓમાં સુધારા અંગેનો મહત્વપૂર્ણ ડ્રાફ્ટ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ મુસદ્દામાં જાહેર પરીક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ પારદર્શક, સુરક્ષિત, સમાનતાપૂર્ણ અને વિદ્યાર્થીકેન્દ્રિત બનાવવા માટેના વિવિધ સૂચિત સુધારાઓને સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું.
પરિસંવાદ દરમિયાન રજૂ થયેલા વિચારો અને સૂચનો જાહેર પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં જરૂરી સુધારાઓ અંગેની ચર્ચાને વધુ વ્યાપક બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયા હતા. પરીક્ષાની ગુણવત્તા અને વિશ્વસનીયતા વધારવાની સાથે ટેકનોલોજીનો અસરકારક ઉપયોગ, પારદર્શક પ્રક્રિયા, મજબૂત ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા અને વિદ્યાર્થીઓના હિતને કેન્દ્રમાં રાખીને પરીક્ષા પદ્ધતિ વિકસાવવાની દિશામાં આ પરિસંવાદ મહત્વપૂર્ણ મંચ બની રહ્યો હતો.
કાર્યક્રમમાં ગુજરાત વિદ્યાપીઠના કુલપતિ ડૉ. હર્ષદ પટેલ, ડૉ. ચેતન ત્રિવેદી, ડૉ. કલ્પેશ પરીખ, પ્રો. આશુતોષ બેડેકર સહિતના તજ્જ્ઞો, શિક્ષણવિદો અને સંબંધિત ક્ષેત્રના પ્રતિનિધિઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. પરિસંવાદના વિવિધ સત્રોમાં થયેલી ચર્ચાઓ અને રજૂ થયેલા સૂચનોના આધારે જાહેર પરીક્ષા વ્યવસ્થામાં વધુ અસરકારક અને વ્યવહારુ સુધારાઓ માટે આગળની દિશા નક્કી કરવામાં આવશે.
