“ન્યાયાધીશોની નિમણૂકમાં સરકારની મુખ્ય ભૂમિકા હોય છે,” સુપ્રીમ કોર્ટે કોલેજિયમ સિસ્ટમ પર કહ્યું.
નવી દિલ્હી. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તાએ એ ધારણાને ફગાવી દીધી છે કે ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરે છે. નિમણૂક પ્રક્રિયા સંબંધિત મુદ્દા પર ટિપ્પણી કરતા તેમણે કહ્યું કે ન્યાયાધીશોની નિમણૂકમાં ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા ખરેખર કારોબારી કરતાં ગૌણ છે.
સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર, ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તાએ કહ્યું, “આ કોર્ટ આશ્ચર્યચકિત થાય છે કે ન્યાયાધીશોની નિમણૂકમાં ન્યાયતંત્રની ગૌણ ભૂમિકા હોવા છતાં, પસંદગીના તબક્કે બહારના વ્યક્તિનો સમાવેશ કરવાની માંગ કેમ કરવામાં આવે છે.”
ન્યાયાધીશના મતે, કારોબારી દ્વારા આ દલીલ પોતાની બેદરકારી અને નિષ્ફળતા પરથી ધ્યાન હટાવવાનો નબળો પ્રયાસ હતો. દીપાંકર દત્તાએ સરકારની દલીલને ફગાવી દીધી કે બહારના વ્યક્તિની ગેરહાજરી પોતાની બેદરકારી અને નિષ્ફળતા પરથી ધ્યાન હટાવવાનો ખામીયુક્ત પ્રયાસ છે.
ન્યાયાધીશ દત્તાએ કોલેજિયમ એક સ્વતંત્ર કાનૂની એન્ટિટી તરીકે કાર્ય કરે છે તેવા આરોપોનો જવાબ આપ્યો અને નિમણૂક પ્રક્રિયાને વિગતવાર સમજાવી. તેમણે સમજાવ્યું કે ભલામણ કરતા પહેલા, ઉમેદવારોની લાયકાત અને પૃષ્ઠભૂમિ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો, ગુપ્તચર એજન્સીઓ અને અન્ય સંબંધિત સંસ્થાઓ દ્વારા સંપૂર્ણ રીતે ચકાસવામાં આવે છે. તેમણે એમ પણ નિર્દેશ કર્યો કે દરેક ન્યાયાધીશની નિમણૂક માટે ભારતના રાષ્ટ્રપતિની ઔપચારિક અને અંતિમ મંજૂરી જરૂરી છે.
ન્યાયાધીશ દત્તાએ અવલોકન કર્યું કે સરકાર ઘણીવાર કોલેજિયમ દ્વારા રજૂ કરાયેલી ભલામણોમાંથી નિર્ણયોને પસંદગીપૂર્વક લાગુ કરે છે. તેમણે કહ્યું, “દરેક વખતે, કારોબારી કોલેજિયમના નિર્ણયને પસંદગીપૂર્વક લાગુ કરે છે પરંતુ ઓછામાં ઓછું એક નામ રોકી રાખે છે.”
તેમણે જણાવ્યું હતું કે કોલેજિયમ કારોબારી સાથે સીધા મુકાબલાને ટાળવા અને ન્યાયિક સંસ્થાના સુગમ કાર્યને સુનિશ્ચિત કરવા માટે આવા મામલાઓમાં કેવી રીતે આગળ વધવું તે નક્કી કરે છે, જેનાથી બંધારણીય કટોકટી ઊભી થતી નથી. કોલેજિયમમાં બહારના વ્યક્તિની સરકારની માંગ અંગે, ન્યાયાધીશ દત્તાએ તેને પોતાની બેદરકારી અને નિષ્ફળતા પરથી ધ્યાન હટાવવા માટે કારોબારી દ્વારા કરવામાં આવતી નબળા પ્રયાસ ગણાવ્યા.
ન્યાયાધીશ દત્તાએ કહ્યું કે આજકાલ કોઈપણ ખોટા નિર્ણય માટે કોલેજિયમ સિસ્ટમને દોષ આપવો ફેશનેબલ બની ગયું છે. તેમણે કહ્યું, “આજકાલ કોઈપણ ખોટા નિર્ણય માટે કોલેજિયમને દોષ આપવો ફેશનેબલ બની ગયું છે.
લોકો સરળતાથી ભૂલી જાય છે કે ભૂલો અપવાદ છે, નિયમ નથી, અને કોઈ પણ સિસ્ટમ માનવ નિર્ણયોની સંપૂર્ણ શુદ્ધતાની ખાતરી આપી શકતી નથી.” તેમણે કહ્યું કે લોકોમાં એક ગેરસમજ ફેલાયેલી છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઈકોર્ટ કોલેજિયમ, જેમાં ફક્ત ન્યાયાધીશોનો સમાવેશ થાય છે, ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરે છે.
