જંતર-મંતર તરફ કૂચ કરતા પ્રદર્શનકારીઓની અટકાયત; મુંબઈના શિવાજી પાર્કમાં CJPનું આંદોલન, મતદાર યાદી અને SIR મુદ્દે ચૂંટણી પંચ સામે સવાલો
નવી દિલ્હી/મુંબઈ, 2 ઓક્ટોબર 2026:
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે ગાંધી જયંતિના દિવસે દેશની રાજધાની દિલ્હી અને આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં વિરોધ પ્રદર્શન યોજાયા હતા. ચૂંટણી પંચની કામગીરી, મતદાર યાદીમાં થયેલા ફેરફારો અને Special Intensive Revision (SIR) પ્રક્રિયાને લઈને વિરોધ પક્ષો, વિદ્યાર્થી સંગઠનો તથા નાગરિક કાર્યકરો દ્વારા સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે. બીજી તરફ મુંબઈમાં કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) દ્વારા શિવાજી પાર્ક ખાતે અલગથી વિરોધ પ્રદર્શન યોજવામાં આવ્યું હતું.
દિલ્હીમાં જંતર-મંતર ખાતે પ્રદર્શન માટે પરવાનગી ન મળ્યા બાદ પોલીસે સમગ્ર નવી દિલ્હી વિસ્તારમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક કરી હતી. વિવિધ સ્થળોએ બેરિકેડિંગ કરવામાં આવ્યું હતું અને પ્રદર્શનકારીઓને જંતર-મંતર તરફ આગળ વધતા અટકાવવામાં આવ્યા હતા. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, વિરોધ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હતી, જેમાં આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓ, વિદ્યાર્થી સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ અને અન્ય કાર્યકરોનો સમાવેશ થાય છે.
દિલ્હી પોલીસે જંતર-મંતર તરફ આવતા મુખ્ય માર્ગો પર બેરિકેડિંગ કરી હતી. ટોલ્સટોય માર્ગ, જનપથ રોડ અને સંસદ માર્ગ સહિતના વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વધારવામાં આવી હતી. વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી મેટ્રોના પણ કેટલાક સ્ટેશનો પર પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાની વ્યવસ્થા અસ્થાયી રીતે બંધ કરવામાં આવી હતી.
પ્રદર્શનકારીઓનું કહેવું હતું કે તેઓ મતદાર યાદી, મતાધિકાર અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા જેવા મુદ્દાઓ અંગે પોતાનો વિરોધ નોંધાવવા માટે એકત્ર થયા હતા. બીજી તરફ પોલીસનું વલણ એ રહ્યું કે પરવાનગી વિના નિર્ધારિત વિસ્તારમાં ભેગા થવાની મંજૂરી આપવામાં આવી શકે નહીં.
આ દરમિયાન જંતર-મંતર તરફના કેટલાક રસ્તાઓ પર નાના-નાના જૂથોમાં પ્રદર્શનકારીઓ જોવા મળ્યા હતા. પોલીસ દ્વારા તેમને એક સ્થળે મોટી સંખ્યામાં એકત્ર ન થવા દેવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક લોકો જનપથ આસપાસ એકત્ર થઈ સૂત્રોચ્ચાર કરતા હતા અને પોલીસ તેમને જંતર-મંતર તરફ જવા દેતી નહોતી.
દિલ્હીની સાથે મુંબઈમાં પણ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શન યોજાયું હતું. કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) દ્વારા મુંબઈના દાદર વિસ્તારમાં આવેલા શિવાજી પાર્ક ખાતે વિરોધનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
CJPના સ્થાપક અભિજીત દિપકે અગાઉ જાહેરાત કરી હતી કે જ્ઞાનેશ કુમાર રાજીનામું ન આપે ત્યાં સુધી આંદોલન ચાલુ રાખવામાં આવશે. સંગઠન દ્વારા આ વિરોધને દેશવ્યાપી આંદોલનનું પ્રથમ તબક્કું ગણાવવામાં આવ્યું હતું. મુંબઈ બાદ અન્ય શહેરોમાં પણ કાર્યક્રમો યોજવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
મુંબઈના શિવાજી પાર્ક ખાતે મોટી સંખ્યામાં યુવાનો અને સમર્થકો એકત્ર થયા હતા. પ્રદર્શન દરમિયાન વિવિધ પ્લેકાર્ડ અને બેનરો જોવા મળ્યા હતા. કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને મતદાર યાદી સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા. Times of Indiaના અહેવાલ મુજબ, કેટલાક પ્લેકાર્ડમાં વ્યંગાત્મક સંદેશાઓ અને ફિલ્મી સંવાદોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
CJP દ્વારા આંદોલનને માત્ર મુંબઈ પૂરતું મર્યાદિત ન રાખવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. સંગઠનના જણાવ્યા મુજબ, આગામી તબક્કામાં દેશના અન્ય શહેરોમાં પણ વિરોધ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે અને બાદમાં દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે ધરણાનું આયોજન કરવામાં આવી શકે છે.
દિલ્હી અને મુંબઈના બંને વિરોધ પ્રદર્શનોમાં Special Intensive Revision (SIR) અને મતદાર યાદીમાં થયેલા ફેરફારો મુખ્ય મુદ્દા રહ્યા હતા.
SIR હેઠળ મતદાર યાદીની સમીક્ષા અને સુધારાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. આ પ્રક્રિયાને લઈને વિરોધ પક્ષો તથા કેટલાક સંગઠનોનો આક્ષેપ છે કે લાયક મતદારોના નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર થઈ શકે છે અથવા પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતાની ખામી રહી શકે છે.
અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ચૂંટણી પંચના બે કમિશનરો — સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશી —એ 10 મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન ઓછામાં ઓછા 14 વખત વિવિધ નિર્ણયો અને પ્રક્રિયાઓ અંગે લેખિત વાંધા નોંધાવ્યા હતા. અહેવાલમાં મતદાર નોંધણી, નામ ઉમેરવા-કાઢવા અને મતદાર ડેટાબેઝની વ્યવસ્થા જેવા મુદ્દાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ અહેવાલ સામે ચૂંટણી પંચે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરતાં જણાવ્યું હતું કે કમિશનરો વચ્ચે અલગ-અલગ મંતવ્યો હોવા નિર્ણય પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે અને SIR સહિતના નિર્ણયો ત્રણ સભ્યોની કમિશન દ્વારા સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા. એટલે સમગ્ર મુદ્દે વિરોધ પક્ષો અને ચૂંટણી પંચના દાવાઓ વચ્ચે સ્પષ્ટ મતભેદ જોવા મળે છે.
મુંબઈના શિવાજી પાર્ક ખાતે યોજાયેલા CJPના કાર્યક્રમમાં મોટી સંખ્યામાં યુવાનો જોડાયા હતા. એસોસિએટેડ પ્રેસના અહેવાલ મુજબ, સેંકડો સમર્થકોએ ચૂંટણી પંચની કામગીરી અને મતદાર યાદીમાં થયેલા ફેરફારો અંગે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.
CJPના આંદોલનનો મુખ્ય મુદ્દો જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે જોડાયેલો રહ્યો હતો. સંગઠને મતદાર યાદીની પ્રક્રિયા અંગે વધુ પારદર્શિતા અને જવાબદારીની પણ માંગ કરી છે.
મુંબઈમાં કેટલાક સ્થળોએ પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો હતો. અગાઉ પ્રદર્શન માટે પરવાનગી અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. તેમ છતાં મોટી સંખ્યામાં લોકો શિવાજી પાર્ક ખાતે એકત્ર થયા હતા.
જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ હવે માત્ર એક સંગઠન સુધી મર્યાદિત રહી નથી. વિવિધ વિરોધ પક્ષો અને વિદ્યાર્થી સંગઠનો પણ આ મુદ્દે જાહેર વિરોધ કરી રહ્યા છે.
INDIA બ્લોક દ્વારા 2થી 8 ઓક્ટોબર દરમિયાન દેશના વિવિધ વિસ્તારોમાં ‘લોકશાહી બચાવો’ પ્રકારના કાર્યક્રમો યોજવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. જિલ્લા સ્તરે પણ કાર્યક્રમો યોજવાની યોજના હોવાનું સામે આવ્યું છે.
વિપક્ષી સાંસદો દ્વારા 6 ઓક્ટોબરે ચૂંટણી પંચના મુખ્યાલય તરફ માર્ચ યોજવાની પણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ કાર્યક્રમો દરમિયાન SIR, મતદાર યાદી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા જેવા મુદ્દાઓ ઉઠાવવામાં આવવાના છે.
બીજી તરફ CJPએ પોતાને રાજકીય પક્ષોના કાર્યક્રમથી અલગ રાખવાની વાત કરી છે અને પોતાનું આંદોલન સ્વતંત્ર રીતે ચલાવવાની જાહેરાત કરી છે.
