વર્ષ 2026 ભારતીય શેરબજારના ઈતિહાસમાં અત્યંત નિરાશાજનક વર્ષ તરીકે નોંધાઈ રહ્યું છે. વર્ષની શરૂઆતમાં જે બજારે રોકાણકારોને નવી ઊંચાઈઓ બતાવી હતી, તે જ બજારે અત્યાર સુધીમાં રોકાણકારોની મૂડીમાંથી અંદાજે ₹30 લાખ કરોડનો સફાયો કરી નાખ્યો છે. સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં સતત મોટા ઘટાડા થયા છે. સેન્સેક્સ તો તેના સર્વોચ્ચ શિખરેથી 15% એટલે કે 12,000 પોઈન્ટથી વધુ તૂટી ચૂક્યો છે.
ભારતીય શેરબજાર માટે 2026 ની શરૂઆત અત્યંત શાનદાર રહી હતી. 2 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ નિફ્ટીએ 26,340નો રેકોર્ડ હાઈ બનાવ્યો હતો, જ્યારે BSE સેન્સેક્સ 85,762ની ઐતિહાસિક સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. તે સમયે BSE લિસ્ટેડ કંપનીઓનું કુલ માર્કેટ કેપ ₹481 લાખ કરોડના વિક્રમી સ્તરે હતું. આ તેજી લાંબો સમય ટકી શકી નહીં. છેલ્લા દસ મહિનામાં બજારમાં સતત વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળ્યું છે. હાલમાં નિફ્ટી 3,700 પોઈન્ટ (14.16%) ગગડીને 22,600ના સ્તરે આવી ગયો છે. સેન્સેક્સ પણ 12,600 પોઈન્ટ (14.74%)ના જંગી ઘટાડા સાથે 73,123.83 પર ટ્રેડ કરી રહ્યો છે. આ ભયંકર કડાકાને કારણે BSEનું માર્કેટ કેપ ₹481 લાખ કરોડથી ઘટીને ₹451 લાખ કરોડ થઈ ગયું છે, જે રોકાણકારોની મૂડીમાં ₹30 લાખ કરોડનું ધોવાણ દર્શાવે છે.
બજારને નીચે લાવવામાં સૌથી મોટો ફાળો વિદેશી રોકાણકારોનો રહ્યો છે. 2026 ના વર્ષમાં FII દ્વારા ભારતીય બજારોમાંથી વિક્રમજનક મૂડી પાછી ખેંચવામાં આવી છે.
-
વર્ષ 2025 ની સરખામણીમાં આ વર્ષે વિદેશી રોકાણકારોએ ત્રણ ગણી વધુ રકમ ઉપાડી લીધી છે, અને હજુ વર્ષ પૂરું થવામાં બે મહિના બાકી છે.
-
23 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીના ડેટા પર નજર કરીએ તો, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ આશરે ₹4.57 લાખ કરોડનું જંગી ચોખ્ખું વેચાણ કર્યું છે.
-
માત્ર ઓક્ટોબર મહિનામાં જ FII દ્વારા ₹52,353 કરોડના શેર વેચવામાં આવ્યા છે.
-
NSE ના આંકડા મુજબ, 22 ઓક્ટોબરે એક જ દિવસમાં વિદેશી રોકાણકારોએ ₹3,459 કરોડનું વેચાણ કરીને બજાર પર દબાણ વધાર્યું હતું.
બજારમાં સતત ઘટાડા પાછળનાં 5 મુખ્ય કારણો
-
ક્રૂડ ઓઇલના ભડકે બળતા ભાવ: શેરબજાર માટે સૌથી મોટું જોખમ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો છે. લાંબા સમયથી ક્રૂડ ઓઇલ પ્રતિ બેરલ $100ની સપાટીથી ઉપર ટકી રહ્યું છે. 23 ઓક્ટોબરના રોજ બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ ઉછળીને $116 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયો હતો, જેનાથી ભારત જેવા ક્રૂડ આયાતકાર દેશના અર્થતંત્ર પર મોટું દબાણ આવ્યું છે.
-
વૈશ્વિક ભૌગોલિક તણાવ: મધ્ય-પૂર્વ અને યુરોપની અશાંતિએ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનને ખોરવી નાખી છે. ઈરાન યુદ્ધના કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) લાંબા સમયથી બંધ છે. આ ઉપરાંત, હુથી બળવાખોરોના સાઉદી અરેબિયા અને લાલ સમુદ્ર (Red Sea) માં વ્યાપારી જહાજો પર સતત હુમલાઓના કારણે વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો બંધ થયા છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પણ હજુ શાંત થવાના કોઈ આસાર નથી, જે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતામાં વધારો કરે છે.
-
રૂપિયાનું ઐતિહાસિક ધોવાણ: અમેરિકન ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયામાં તીવ્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. જાન્યુઆરી 2026માં જે રૂપિયો ડોલર સામે 90ના સ્તરે હતો, તે આજે 95ની નજીક પહોંચી ગયો છે. થોડા દિવસો પહેલા જ તેણે 97ની સપાટી પણ સ્પર્શી લીધી હતી. નબળો રૂપિયો વિદેશી રોકાણકારોના વળતરને ઘટાડે છે, જેથી તેઓ વેચવાલી કરે છે.
-
યુએસ માર્કેટનું આકર્ષણ: ભારતીય બજારોની સરખામણીમાં યુએસ અને અન્ય વિકસિત બજારો વધુ સારું અને સુરક્ષિત વળતર આપી રહ્યા છે. આ જ કારણસર વિદેશી ફંડો ભારતીય બજારમાંથી નાણાં ઉપાડીને અમેરિકન બજારોમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે.
-
યુએસ ટ્રેઝરી બોન્ડ યીલ્ડમાં ઉછાળો: અમેરિકામાં ટ્રેઝરી બોન્ડ યીલ્ડ 5%થી ઉપરના વિક્રમી સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. જ્યારે બોન્ડ માર્કેટમાં આટલું ઊંચું અને સુરક્ષિત વળતર મળતું હોય, ત્યારે રોકાણકારો જોખમી ગણાતા ઇમર્જિંગ ઇક્વિટી માર્કેટ્સ (જેમ કે ભારત)માંથી રોકાણ પાછું ખેંચીને બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરવાનું વધુ પસંદ કરે છે.
આ સપ્તાહ પણ રોકાણકારો માટે ભારે પીડાદાયક સાબિત થયું છે. બજારમાં સતત ચાર ટ્રેડિંગ સેશનમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. માત્ર એક જ અઠવાડિયાની અંદર સેન્સેક્સમાં 1,252.15 પોઈન્ટ અને નિફ્ટીમાં 384 પોઈન્ટનો નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ તાજેતરના ઘટાડાને કારણે રોકાણકારોના પોર્ટફોલિયોમાંથી વધુ ₹10 લાખ કરોડ રૂપિયાનું ધોવાણ થઈ ગયું છે. બજારમાં હજુ પણ કોઈ સકારાત્મક સંકેતો ન દેખાતા ટૂંકા ગાળામાં રિકવરીની શક્યતાઓ ધૂંધળી લાગી રહી છે.
