બ્રિજેશ પટેલ, ભરૂચ
ભરૂચ: પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને પ્લાસ્ટિક કચરાના યોગ્ય વ્યવસ્થાપન અંગે જનજાગૃતિ ફેલાવવાના હેતુથી ભરૂચ જિલ્લામાં ‘પ્લાસ્ટિક ફોર પર્પઝ – પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ અવેરનેસ એન્ડ કલેક્શન ડ્રાઇવ’ અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. પેટ્રોનેટ એલએનજી લિમિટેડના કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (CSR) કાર્યક્રમ હેઠળ સહયોગ પ્રાપ્ત આ અભિયાનનો અમલ ફાર્મબ્રિજ સોશિયલ સપોર્ટ ફાઉન્ડેશન દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી કચેરી (DEO), ભરૂચ અને જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિકારી કચેરી (DPEO), ભરૂચના સહયોગથી યોજાયેલા આ અભિયાનમાં જિલ્લાના ગ્રામ્ય વિસ્તારોની કુલ ૬૯ શાળાઓ અને ૮ રહેણાંક સોસાયટીઓને આવરી લેવામાં આવી હતી.
અભિયાનના પ્રથમ તબક્કામાં સરકારી શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્લાસ્ટિક કચરાના યોગ્ય વ્યવસ્થાપન અંગે જાગૃતિ સત્રો યોજવામાં આવ્યાં હતાં. આ સત્રો દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને પ્લાસ્ટિકના અયોગ્ય ઉપયોગથી આરોગ્ય અને પર્યાવરણ પર થતી અસરો તેમજ Reduce, Reuse અને Recycle (3R) એટલે કે ઘટાડો, પુનઃઉપયોગ અને રિસાયક્લિંગના સિદ્ધાંતો વિશે સરળ અને પ્રાયોગિક ઉદાહરણો દ્વારા સમજ આપવામાં આવી હતી.
જાગૃતિ સત્રો બાદ વિદ્યાર્થીઓએ પોતાના ઘરોમાંથી એક મહિના સુધી પ્લાસ્ટિક કચરો અલગથી એકત્રિત કર્યો અને ત્યારબાદ શાળાઓમાં જમા કરાવ્યો હતો. આ પ્રવૃત્તિ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારીની ભાવના વિકસાવવા તેમજ ઘરેથી જ કચરાનું વર્ગીકરણ કરવાની ટેવ કેળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
અભિયાનમાં રહેણાંક સોસાયટીઓની મહિલાઓએ પણ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો. મહિલાઓએ પોતાના ઘરોમાંથી હાર્ડ પ્લાસ્ટિક, સિંગલ-યૂઝ પ્લાસ્ટિક અને મલ્ટી-લેયર્ડ પ્લાસ્ટિકને અલગ કરીને અભિયાન હેઠળ સોંપ્યું હતું. આ પહેલથી ઘરગથ્થુ સ્તરે પ્લાસ્ટિક કચરાનું યોગ્ય વર્ગીકરણ અને વ્યવસ્થાપન કરવાની દિશામાં સકારાત્મક અભિગમને પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું.
અભિયાન દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવેલા પ્લાસ્ટિક કચરાને યોગ્ય રિસાયક્લિંગ પ્રક્રિયા માટે મોકલવામાં આવ્યો હતો, જેથી તેનો નિકાલ સળગાવીને અથવા લેન્ડફિલમાં કરવાને બદલે તેને પુનઃઉપયોગી ઉત્પાદનોમાં પરિવર્તિત કરી શકાય. આ રીતે પ્લાસ્ટિક કચરાને સંસાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેતા પરિપત્ર અર્થતંત્ર (Circular Economy)ના વિચારને પણ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું.
આ ઉપરાંત, અભિયાનમાં શ્રેષ્ઠ કામગીરી કરનાર શાળાઓને રિસાયકલ થયેલા પ્લાસ્ટિકના પેકેટોમાંથી તૈયાર કરાયેલા મોમેન્ટો અર્પણ કરીને વિશેષ સન્માનિત કરવામાં આવી હતી. આ મોમેન્ટો માત્ર પ્રોત્સાહનનું પ્રતીક નહીં, પરંતુ કચરામાંથી ઉપયોગી વસ્તુઓનું સર્જન કરી શકાય છે તેવા સંદેશનું પણ પ્રતીક બન્યાં હતાં.
પેટ્રોનેટ એલએનજી લિમિટેડના CSR સહયોગ, ફાર્મબ્રિજ સોશિયલ સપોર્ટ ફાઉન્ડેશનના અમલીકરણ અને ભરૂચની જિલ્લા શિક્ષણ તથા જિલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણ અધિકારી કચેરીઓના સહયોગથી હાથ ધરાયેલા આ અભિયાનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ માત્ર પ્લાસ્ટિક કચરો એકત્રિત કરવાનો નહોતો, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો, વાલીઓ અને સમગ્ર સમાજમાં લાંબા ગાળાનું વર્તણૂક આધારિત પરિવર્તન લાવવાનો હતો.
‘પ્લાસ્ટિક ફોર પર્પઝ’ અભિયાન દ્વારા પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારી, પ્લાસ્ટિકનો સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગ અને કચરાના યોગ્ય વ્યવસ્થાપનની સંસ્કૃતિ વિકસાવવાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. આ પહેલ સ્વચ્છ, સ્વસ્થ અને ટકાઉ પર્યાવરણના નિર્માણ તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું બની છે.
આ ઉપરાંત, અભિયાનમાં શ્રેષ્ઠ કામગીરી કરનાર શાળાઓને રિસાયકલ થયેલા પ્લાસ્ટિકના પેકેટોમાંથી તૈયાર કરાયેલા મોમેન્ટો અર્પણ કરીને વિશેષ સન્માનિત કરવામાં આવી હતી. આ મોમેન્ટો માત્ર પ્રોત્સાહનનું પ્રતીક નહીં, પરંતુ કચરામાંથી ઉપયોગી વસ્તુઓનું સર્જન કરી શકાય છે તેવા સંદેશનું પણ પ્રતીક બન્યાં હતાં.
