રિપોર્ટર
હિતેન્દ્ર ગોસાઈ
અમદાવાદ
અમદાવાદ, ૨૧ ઑક્ટોબર ૨૦૨૬
કાળી ચૌદશના પર્વ નિમિત્તે સમાજમાં પ્રવર્તતી અંધશ્રદ્ધા અને ગેરમાન્યતાઓ સામે જાગૃતિ ફેલાવવા ભારત જન વિજ્ઞાન જાથા દ્વારા રાજ્યભરમાં વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવશે. આગામી ૭ નવેમ્બરના રોજ રાજ્યનાં ૧,૧૧૩ નાનાં-મોટાં નગરોમાં કાળી ચૌદશ સાથે જોડાયેલી ગેરમાન્યતાઓનું ખંડન કરવા માટે જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. જાથાએ નાગરિકોને પોતાના ગામ કે વિસ્તારના સ્મશાનમાં સ્વયંભૂ કાર્યક્રમો યોજીને વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અપનાવવા અપીલ કરી છે.
જાથાના જણાવ્યા અનુસાર, કાળી ચૌદશ સાથે ભૂત-પ્રેત, પિશાચ, મેલીવિદ્યા, અદૃશ્ય શક્તિઓ અને અશુભ દિવસ જેવી અનેક માન્યતાઓ લાંબા સમયથી જોડાયેલી છે. આ માન્યતાઓના નામે વિવિધ ધાર્મિક વિધિઓ, ક્રિયાકાંડો અને નિવારણના ઉપાયો કરવામાં આવે છે. આવી માન્યતાઓની વૈજ્ઞાનિક હકીકત લોકો સમક્ષ રજૂ કરીને સમાજમાં તર્કબદ્ધ વિચારસરણી અને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ વિકસાવવાના હેતુથી જાથા છેલ્લા ૩૩ વર્ષથી જાગૃતિનાં કાર્યો કરી રહ્યું છે.
જાથા દ્વારા દર વર્ષે કાળી ચૌદશના દિવસે સ્મશાન સહિત વિવિધ સ્થળોએ પ્રતીકાત્મક કાર્યક્રમો યોજીને ભૂત-પ્રેત અને મેલીવિદ્યા સંબંધિત માન્યતાઓ અંગે વૈજ્ઞાનિક સમજ આપવામાં આવે છે. આ વર્ષે પણ ૭ નવેમ્બરના રોજ રાત્રે ૧૧ વાગ્યાથી સ્થાનિક અનુકૂળતા મુજબ સ્મશાન અથવા અન્ય યોગ્ય સ્થળે કાર્યક્રમો યોજવા અપીલ કરવામાં આવી છે. જાથાનો રાજ્યકક્ષાનો મુખ્ય કાર્યક્રમ રાજકોટ જિલ્લાના પડધરી તાલુકાના તરઘડી ગામે યોજાશે.
તરઘડી ગામના સ્મશાન ખાતે યોજાનારા કાર્યક્રમમાં ભૂત-પ્રેતના નામે ફેલાતી માન્યતાઓનું પ્રતીકાત્મક સરઘસ, મેલીવિદ્યાની નનામી, જાગૃતિ પત્રિકાઓનું વિતરણ તેમજ સ્મશાનમાં સામૂહિક રીતે ભોજન આરોગવા સહિતની પ્રવૃત્તિઓ યોજવાનું આયોજન છે. આ કાર્યક્રમોનો હેતુ લોકોમાં રહેલો ભય દૂર કરવા અને વર્ષોથી ચાલી આવતી ગેરમાન્યતાઓ અંગે તર્કસંગત સમજ વિકસાવવાનો છે.
જાથાના રાજ્ય ચેરમેન અને એડવોકેટ જયંત પંડ્યાએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્યનાં વિવિધ નગરો, જિલ્લા મથકો અને ગામોમાં વ્યાખ્યાનો, ચર્ચાસભાઓ, જૂથ બેઠકો તથા વૈજ્ઞાનિક અભિગમ આધારિત કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે. કકળાટના વડા અને ભજીયાંને કુંડાળામાં મૂકવા, કુંડાળામાં પગ ન મૂકવો, પાછળ ફરીને ન જોવું તેમજ સંધ્યા સમયે પ્રેતાત્માઓ ફરતી હોવાની માન્યતાઓ અંગે લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવામાં આવશે.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે કાળી ચૌદશને અશુભ દિવસ માનવો, મેલીવિદ્યાની સાધના દ્વારા અન્ય લોકોને નુકસાન પહોંચાડી શકાય છે એવું માનવું તથા ભૂત-પ્રેત અને અદૃશ્ય શક્તિઓના ભયથી વિવિધ ક્રિયાકાંડો કરવા જેવી માન્યતાઓને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ તપાસવાની જરૂર છે. જાથા દ્વારા છેલ્લા ૩૩ વર્ષ દરમિયાન સ્મશાન અને અન્ય સ્થળોએ યોજાયેલા કાર્યક્રમો મારફતે આવી માન્યતાઓ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવી લોકોને તર્કબદ્ધ રીતે વિચારવા પ્રેરિત કરવામાં આવ્યા છે.
જયંત પંડ્યાના જણાવ્યા અનુસાર, મેલીવિદ્યા, ભૂત-પ્રેત અને પિશાચના નામે લોકોમાં ભય ફેલાવીને છેતરપિંડી કરવાના કિસ્સાઓ સામે જાગૃતિ જરૂરી છે. અંધશ્રદ્ધાના કારણે લોકો સમય, નાણાં અને ખાદ્યસામગ્રીનો બગાડ કરે છે. કકળાટના નામે વડા અને ભજીયાં કુંડાળામાં મૂકવાને બદલે જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન પૂરું પાડવું વધુ ઉપયોગી છે. બાળકોને પણ અંધશ્રદ્ધા આધારિત ક્રિયાકાંડોથી દૂર રાખીને તેમની અંદર વૈજ્ઞાનિક વિચારસરણી વિકસાવવી જોઈએ.
જાથાએ કાળી ચૌદશને અશુભ માનવાની માન્યતાને બદલે તેને જાગૃતિ અને વૈજ્ઞાનિક અભિગમના પ્રસાર માટેના દિવસ તરીકે જોવાની અપીલ કરી છે. જાથાના જણાવ્યા અનુસાર, અંધશ્રદ્ધા અને ગેરમાન્યતાઓનો પ્રસાર અટકાવવા માટે સામૂહિક પ્રયાસો જરૂરી છે. વ્યક્તિઓ, સંસ્થાઓ, મંડળો અને મિત્રવર્તુળો પોતાની અનુકૂળતા મુજબ જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજી શકે છે.
રાજ્યભરમાં યોજાનારા કાર્યક્રમોમાં કાયદાનું પાલન કરવા, સ્થાનિક લોકોની લાગણીઓનું સન્માન જાળવવા અને વિવેકબુદ્ધિથી આયોજન કરવા જાથાએ આયોજકોને અનુરોધ કર્યો છે. કોઈપણ કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ અને જવાબદારીપૂર્વક યોજાય તથા અન્ય લોકોની માન્યતાઓ અને અધિકારોનું સન્માન જળવાય તે બાબત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
અંતમાં જાથાએ રાજ્યના નાગરિકોને ૭ નવેમ્બરના રોજ સાંજથી મધરાતની આસપાસના સમયગાળામાં પોતાની અનુકૂળતા મુજબ આશરે એક કલાક માટે જાગૃતિ કાર્યક્રમો યોજવા અપીલ કરી છે. આ અભિયાન દ્વારા કાળી ચૌદશ સાથે જોડાયેલી વર્ષો જૂની ગેરમાન્યતાઓ અંગે વૈજ્ઞાનિક સમજ કેળવવા અને સમાજમાં તર્કબદ્ધ વિચારસરણીને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
