રિપોર્ટર
હિતેન્દ્ર ગોસાઈ
અમદાવાદ
WAG-12 લોકોમોટિવ મેન્ટેનન્સ શેડ, કવચ સિસ્ટમ અને સાબરમતી–સરખેજ રેલવે લાઇનના ડબલિંગ સહિતના પ્રોજેક્ટ્સને વેગ
અમદાવાદ, સાબરમતી: ભારતીય રેલવેમાં આધુનિકીકરણ, સલામતી અને પર્યાવરણને અનુકૂળ પરિવહન તરફ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરાયું છે. સાબરમતી ખાતે કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહના હસ્તે દેશની પ્રથમ LNG સંચાલિત ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ ટ્રેનને લીલીઝંડી બતાવી પ્રસ્થાન કરાવવામાં આવી હતી. આ પ્રસંગે રૂ. 1,542 કરોડથી વધુના વિવિધ રેલવે પ્રોજેક્ટ્સનું લોકાર્પણ અને ખાતમુહૂર્ત પણ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ કાર્યક્રમ દરમિયાન સાબરમતી ખાતે અત્યાધુનિક WAG-12 લોકોમોટિવ મેન્ટેનન્સ શેડનું લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત સાબરમતી–કલોલ–ભાંડુ મોટીદાઉ તથા સાબરમતી–સાણંદ–જખવાડા રેલખંડ પર સ્વચાલિત બ્લોક સિગ્નલિંગ સિસ્ટમનું પણ લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું હતું. અમદાવાદ–પાલનપુર અને અમદાવાદ–સામાખ્યાલી વચ્ચેના કુલ 404 કિલોમીટર લાંબા રેલખંડ પર ‘કવચ’ ટ્રેન સુરક્ષા પ્રણાલી સ્થાપિત કરવાની કામગીરીનું ખાતમુહૂર્ત પણ કરવામાં આવ્યું.
આ સાથે સાબરમતી–સરખેજ રેલવે લાઇનના ડબલિંગ પ્રોજેક્ટનો પણ શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આશરે રૂ. 313.27 કરોડના ખર્ચે હાથ ધરાનાર આ 21 કિલોમીટર લાંબી રેલવે લાઇનનું કામ માર્ચ 2028 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટથી અમદાવાદ વિસ્તારની રેલવે કનેક્ટિવિટી વધુ મજબૂત બનવાની સાથે સરખેજ–ધોલેરા ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં પરિવહન વ્યવસ્થાને પણ વેગ મળવાની અપેક્ષા છે.
સાબરમતી રેલવે સ્ટેશનના આધુનિકીકરણનો ઉલ્લેખ
કાર્યક્રમને સંબોધતા અમિત શાહે સાબરમતી રેલવે સ્ટેશનમાં થયેલા પરિવર્તનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે અગાઉના સમયમાં સાબરમતી સ્ટેશનથી રિક્ષા મેળવવા માટે મુસાફરોને લાંબું અંતર ચાલવું પડતું હતું, જ્યારે હવે સ્ટેશનને આધુનિક સુવિધાઓથી સજ્જ કરવામાં આવ્યું છે.
સાબરમતી સ્ટેશનથી મેટ્રો રેલ, બસ સેવા અને બુલેટ ટ્રેન સ્ટેશન સુધીની કનેક્ટિવિટી ઉપલબ્ધ બનવાથી મુસાફરો માટે પરિવહન વધુ સરળ બન્યું છે. સ્ટેશનના આધુનિકીકરણને કારણે પશ્ચિમ અમદાવાદના મુસાફરોને પણ તેનો સીધો લાભ મળી રહ્યો છે.
12,000 હોર્સપાવરના WAG-12 લોકોમોટિવની ખાસિયત
સાબરમતી ખાતે શરૂ કરાયેલા WAG-12 લોકોમોટિવ મેન્ટેનન્સ શેડને ભારતીય રેલવેના ભારે માલવાહક પરિવહન માટે મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહ્યું છે. WAG-12 લોકોમોટિવની ક્ષમતા 12,000 હોર્સપાવર છે અને તે લાંબી તથા ભારે માલગાડીઓને ખેંચવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.
આ લોકોમોટિવમાં ટ્વિન-સેક્શન ક્ષમતા હોવાને કારણે અગાઉ બે એન્જિનની જરૂરિયાત રહેતી કામગીરી એક જ લોકોમોટિવ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી શકે છે. આશરે રૂ. 700 કરોડના ખર્ચે તૈયાર કરાયેલો મેન્ટેનન્સ શેડ 300 હાઈ-હોર્સપાવર વિદ્યુત એન્જિનોના વૈજ્ઞાનિક અને આધુનિક રખરખાવ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે આ લોકોમોટિવના નિર્માણમાં 94 ટકા જેટલું કામ ભારતમાં થયું છે અને આગામી સમયમાં તેને 100 ટકા સુધી લઈ જવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. આ બાબત ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના ઉદ્દેશ સાથે જોડાયેલી છે.
ડીઝલ વપરાશ ઘટાડવા રેલવેની ગ્રીન પહેલ
દેશની પ્રથમ LNG સંચાલિત ટ્રેનના પ્રસ્થાન સાથે ભારતીય રેલવેના ગ્રીન એનર્જી તરફના પ્રયાસોને પણ નવી દિશા મળી છે. આ ટ્રેનની ડ્રાઇવિંગ પાવર કારમાં 40 ટકા સુધી LNGનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા છે.
અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે વર્ષ 2015-16માં ભારતીય રેલવે દ્વારા આશરે 293 કરોડ લીટર ડીઝલનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, જે વર્ષ 2024-25માં ઘટીને 108 કરોડ લીટર થયો છે. રેલવે દ્વારા વર્ષ 2030 સુધીમાં ડીઝલનો ઉપયોગ શૂન્ય સુધી લાવવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.
રેલવેના વિદ્યુતીકરણમાં પણ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. વર્ષ 2010-11માં વાર્ષિક આશરે 75 કિલોમીટર રેલવે લાઇનનું વિદ્યુતીકરણ થતું હતું, જ્યારે વર્ષ 2023-24માં એક જ વર્ષ દરમિયાન 7,188 કિલોમીટરનું વિદ્યુતીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ગુજરાત માટે રેલવે બજેટમાં વધારો
ગુજરાતમાં રેલવેના વિકાસ અંગે અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે વર્ષ 2009થી 2014 દરમિયાન પાંચ વર્ષમાં ગુજરાતના રેલવે ક્ષેત્ર માટે આશરે રૂ. 589 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી હતી. જ્યારે વર્ષ 2026-27ના બજેટમાં ગુજરાત માટે રૂ. 17,366 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
ગુજરાતના વધતા ઔદ્યોગિક અને શહેરી વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્યમાં રેલવેના માળખાને વધુ આધુનિક બનાવવાના વિવિધ પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે. બુલેટ ટ્રેન, વંદે ભારત, અમૃત ભારત અને નમો ભારત જેવી વિવિધ રેલ સેવાઓ તેમજ અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ સ્ટેશનોના આધુનિકીકરણ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
કવચ પ્રણાલીથી રેલવે સલામતીને વેગ
અમદાવાદ મંડળના અમદાવાદ–પાલનપુર અને અમદાવાદ–સામાખ્યાલી રેલખંડ પર કવચ પ્રણાલી સ્થાપિત કરવાની કામગીરીનું ખાતમુહૂર્ત કરવામાં આવ્યું છે. આશરે રૂ. 411 કરોડના ખર્ચે 404 કિલોમીટર લાંબા રેલખંડ પર આ સ્વદેશી ટ્રેન સુરક્ષા પ્રણાલી સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
કવચ સિસ્ટમનો મુખ્ય હેતુ માનવીય ભૂલને કારણે થતી ટ્રેન અકસ્માતની શક્યતાઓ ઘટાડવાનો છે. ટ્રેનો વચ્ચે સુરક્ષિત અંતર જાળવવામાં મદદરૂપ થતી આ ટેક્નોલોજી રેલવેની સલામતી વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવશે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે ગ્રીન એનર્જી પહેલને ગણાવી મહત્વપૂર્ણ
કાર્યક્રમમાં મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જણાવ્યું હતું કે LNG સંચાલિત ટ્રેનની શરૂઆત ક્લીન અને ગ્રીન એનર્જી તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. LNGના ઉપયોગથી ઇંધણના ખર્ચમાં ઘટાડો કરવાની સાથે કાર્બન ઉત્સર્જનને નિયંત્રિત કરવામાં પણ મદદ મળી શકે છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકાર ‘ઇકોનોમી અને ઇકોલોજી’ બંનેને સાથે લઈને વિકાસની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. રેલવેમાં વિદ્યુતીકરણ, ડેડિકેટેડ ફ્રેટ કોરિડોર અને હાઇડ્રોજન ટ્રેન જેવી પહેલો પરિવહન વ્યવસ્થાને વધુ આધુનિક અને પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
ગુજરાતમાં બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ ઉપરાંત 5 વંદે ભારત, 1 અમૃત ભારત અને 1 નમો ભારત ટ્રેનની સેવાઓ ઉપલબ્ધ હોવાનો પણ તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો હતો. અમૃત ભારત સ્ટેશન યોજના હેઠળ રાજ્યના 87 રેલવે સ્ટેશનોના આધુનિકીકરણની કામગીરી ચાલી રહી છે.
રેલવે કનેક્ટિવિટી અને ઔદ્યોગિક વિકાસ પર ભાર
સાબરમતી–સરખેજ રેલવે લાઇનના ડબલિંગને અમદાવાદ અને આસપાસના વિસ્તારો માટે મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ માર્ગ ભવિષ્યમાં ધોલેરા ઔદ્યોગિક વિસ્તાર સાથેની કનેક્ટિવિટી માટે પણ ઉપયોગી બની શકે છે.
ગુજરાતમાં ઔદ્યોગિક વિકાસની ગતિને ધ્યાનમાં રાખીને માલવાહક ટ્રેનો માટેની ક્ષમતા વધારવી, મુસાફરો માટે આધુનિક સુવિધાઓ ઊભી કરવી અને રેલવે માર્ગોને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.
મહાનુભાવોની ઉપસ્થિતિ
કાર્યક્રમ દરમિયાન મહાનુભાવોએ લોકોમોટિવ શેડમાં વિવિધ પ્રદર્શનોનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને લોકોમોટિવ તથા LNG સંચાલિત ટ્રેનનું અવલોકન કર્યું હતું. ત્યારબાદ LNG ટ્રેન અને WAG-12 વિદ્યુત લોકોમોટિવને લીલીઝંડી બતાવી પ્રસ્થાન કરાવવામાં આવ્યા હતા.
કાર્યક્રમની શરૂઆત અમદાવાદના DRM વેદ પ્રકાશના સ્વાગત પ્રવચનથી થઈ હતી. સમારંભમાં રાજ્યમંત્રી દર્શનાબહેન વાઘેલા, અમદાવાદના મેયર હિતેશભાઈ બારોટ, સાંસદ હસમુખભાઈ પટેલ, સાબરમતીના ધારાસભ્ય હર્ષદભાઈ પટેલ સહિત અમદાવાદ અને ગાંધીનગર વિસ્તારના ધારાસભ્યો, પશ્ચિમ રેલવેના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, નાગરિકો અને મીડિયાકર્મીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
સાબરમતી ખાતે શરૂ થયેલા આ પ્રોજેક્ટ્સથી રેલવેની સલામતી, ઝડપ, માલવાહક ક્ષમતા અને પર્યાવરણલક્ષી પરિવહન વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂતી મળવાની અપેક્ષા છે. LNG સંચાલિત ટ્રેન, WAG-12 લોકોમોટિવ, કવચ સિસ્ટમ અને રેલવે લાઇનના ડબલિંગ જેવા પ્રોજેક્ટ્સ ગુજરાતમાં રેલવેના આધુનિકીકરણની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલાં બની રહ્યા છે.
