આગામી 72 કલાક આપણી પૃથ્વી અને રોજિંદા ડિજિટલ નેટવર્ક માટે અત્યંત સંવેદનશીલ સાબિત થઈ શકે છે. માનવજાતના ઈતિહાસમાં ભાગ્યે જ જોવા મળતી ઘટનામાં, સૂર્ય પર થયેલા ભારે વિસ્ફોટ બાદ અંતરિક્ષમાંથી એકસાથે 3 શક્તિશાળી ‘કોરોનલ માસ ઈજેક્શન’ (CMEs) એટલે કે સૌર વાવાઝોડા પૃથ્વી તરફ ઝડપથી ધસી રહ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ ‘સોલર સુનામી’ આશરે 16 લાખ km પ્રતિ કલાકની ઝડપે આગળ વધી રહી છે, જે 9 October થી 11 October વચ્ચે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે ટકરાશે. આ કોઈ સામાન્ય હવામાનનો ફેરફાર નથી પરંતુ અંતરિક્ષના હવામાનની એક દુર્લભ ઘટના છે.
અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનીઓના મતે, આ ઉથલપાથલનું મુખ્ય કારણ સૂર્યની સપાટી પર સ્થિત ‘સનસ્પોટ 4549’ છે. 8 October ના રોજ આ સનસ્પોટમાં એક પછી એક અનેક વિસ્ફોટ નોંધાયા હતા, જેના કારણે M6.7 ક્લાસની શક્તિશાળી સૌર જ્વાળાઓ (Solar Flares) પેદા થઈ હતી. આ વિસ્ફોટ એટલો ભયાનક હતો કે તેણે સૂર્યના આખા વાતાવરણમાં પ્લાઝ્માની એક વિશાળ લહેર ઉત્પન્ન કરી દીધી હતી. અબજો ટન સુપરહીટેડ પ્લાઝ્મા અને ચુંબકીય બળનો આ ગુબાર હવે પૃથ્વીના સુરક્ષા કવચ (Magnetosphere) સાથે ટકરાવા જઈ રહ્યો છે.
વૈજ્ઞાનિકોના અંદાજ મુજબ પૃથ્વી સાથે G3 કેટેગરીનું જિયો-મેગ્નેટિક વાવાઝોડું ટકરાઈ શકે છે. સૂર્યમાંથી નીકળતા વાવાઝોડાને G1 થી G5 ની શ્રેણીમાં વહેંચવામાં આવે છે:
G1 (Minor): અત્યંત હળવી અસર, માત્ર ધ્રુવીય વિસ્તારોમાં રંગીન રોશની.
G2 (Moderate): પાવર ગ્રીડમાં હળવો ઉતાર-ચઢાવ અને સેટેલાઇટ પર મામૂલી અસર.
G3 (Strong): હાઈ-ફ્રિકવન્સી રેડિયો બ્લેકઆઉટ, જીપીએસ (GPS) સિગ્નલમાં ગડબડ અને વિશ્વના અનેક દેશોમાં આકાશમાં અદભુત રંગીન રોશની (ઓરોરા).
વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે G3 સ્તરનું આ વાવાઝોડું માનવ શરીરને સીધું કોઈ નુકસાન પહોંચાડતું નથી. જોકે, આપણી આધુનિક ટેકનોલોજી, સેટેલાઇટ સંચાર, મોબાઇલ નેટવર્ક, જીપીએસ નેવિગેશન અને વીજળીના પાવર ગ્રીડ પર તેની નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
આ ડરામણા સમાચાર વચ્ચે કુદરતનો એક અત્યંત સુંદર અને અદભુત નજારો પણ જોવા મળશે. જ્યારે સૂર્યના આ આવેશિત કણો પૃથ્વીના ઉપલા વાતાવરણમાં રહેલા નાઇટ્રોજન અને ઓક્સિજન ગેસ સાથે ટકરાશે, ત્યારે રાત્રિના અંધારામાં લીલી, ગુલાબી અને વાદળી રોશનીની જાદુઈ આતશબાજી જોવા મળશે, જેને ‘ઓરોરા’ (Aurora) કહેવામાં આવે છે. G3 કેટેગરીનું વાવાઝોડું હોવાના કારણે આ ચમકદાર રોશની માત્ર ઉત્તર ધ્રુવ સુધી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ અમેરિકા, યુરોપ અને કેનેડાના નીચલા વિસ્તારો સુધી પણ દેખાશે. આ વખતે ચંદ્રનો પ્રકાશ ઓછો હોવાથી એસ્ટ્રો-ફોટોગ્રાફીના શોખીનો માટે આ એક સુવર્ણ તક છે.
હાલમાં નાસા (NASA) અને નોઆ (NOAA) જેવી વિશ્વની અગ્રણી સ્પેસ એજન્સીઓ 24 કલાક સૂર્યની આ હિલચાલ પર સતત નજર રાખી રહી છે. વિજ્ઞાનીઓનું કહેવું છે કે આ બ્રહ્માંડની એક કુદરતી ઘટના છે, જેનાથી પબ્લિકે ગભરાવાની કે પેનિક થવાની કોઈ જરૂર નથી. આ આપણા સૂર્યની અસીમ તાકાત અને પૃથ્વીના સુરક્ષા કવચની ક્ષમતાને સમજવાની એક ઉત્તમ તક છે.
