જિલ્લા મહિલા અને બાળ અધિકારીની કચેરી ગીર સોમનાથ દ્વારા જિલ્લાના કોડીનાર તાલુકાના અરણેજ ખાતે આવેલ કસ્તુરબા બાલિકા વિદ્યાલયમાં વિદ્યાર્થિનીઓમાં બાળ સુરક્ષા, બાળ અધિકારો અને જાતીય શોષણ સામે રક્ષણ અંગે જાગૃતિ લાવવાના હેતુથી પોક્સો એક્ટ (POCSO Act) અંતર્ગત જાગૃતિ સેમિનારનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
સદર સેમિનારમાં તાલુકા કાનૂની સેવા મંડળ તરફથી પેરા લીગલ વોલન્ટિયર (PLV), જિલ્લા મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ હેઠળની જિલ્લા હબ ફોર એમ્પાવરમેન્ટ ઑફ વુમન (DHEW)ના ડિસ્ટ્રિક્ટ મિશન કોઓર્ડિનેટર (DMC), જેન્ડર સ્પેશિયાલિસ્ટ, સખી વન સ્ટોપ સેન્ટરના કાઉન્સેલર તેમજ કસ્તુરબા બાલિકા વિદ્યાલયનો સ્ટાફ ઉપસ્થિત રહ્યો હતો.
સેમિનારનો મુખ્ય હેતુકાર્યક્રમનો મુખ્ય હેતુ વિદ્યાર્થિનીઓને જાતીય ગુનાઓથી બાળકોનું સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૨૦૧૨ એટલે કે પોક્સો એક્ટ અંગે માહિતગાર કરવાનો, તેમના કાયદાકીય અધિકારોની સમજ આપવાનો તથા કોઈપણ પ્રકારના શોષણ કે અયોગ્ય વર્તન સામે જાગૃત અને સજાગ બનાવવાનો હતો. આ ઉપરાંત વિદ્યાર્થિનીઓમાં આત્મવિશ્વાસ કેળવાય અને તેઓ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં યોગ્ય સમયે મદદ મેળવી શકે તે માટે માર્ગદર્શન આપવાનો હેતુ પણ રહેલો હતો.
પોક્સો એક્ટ અંગે કાયદાકીય માર્ગદર્શનસેમિનાર દરમિયાન પોક્સો એક્ટ, ૨૦૧૨ની જોગવાઈઓ અને બાળકોને જાતીય શોષણથી સુરક્ષિત રાખવા માટેના કાયદાકીય રક્ષણ અંગે સમજ આપવામાં આવી હતી. બાળકોની સુરક્ષા અને તેમના અધિકારોનું જતન કરવા માટે કાયદાનું જ્ઞાન હોવું કેટલું જરૂરી છે તે અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું.
વિદ્યાર્થિનીઓને અજાણી કે અસુરક્ષિત પરિસ્થિતિઓમાં સાવચેત રહેવા, કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા અયોગ્ય વર્તન કરવામાં આવે તો તેને અવગણવાને બદલે વિશ્વાસુ વાલી, શિક્ષક અથવા જવાબદાર વ્યક્તિને જાણ કરવા તથા જરૂરિયાતના સમયે સંબંધિત તંત્રની મદદ લેવા પ્રેરિત કરવામાં આવી હતી. બાળકો સાથે થતી જાતીય સતામણી કે શોષણની ઘટનામાં સમયસર જાણ કરવી અને યોગ્ય કાર્યવાહી માટે સહયોગ આપવો જરૂરી હોવાનું સમજાવવામાં આવ્યું હતું.
તાલુકા કાનૂની સેવા મંડળના પેરા લીગલ વોલન્ટિયર દ્વારા કાનૂની જાગૃતિ અને જરૂરિયાતના સમયે કાનૂની સહાય મેળવવાના મહત્વ અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. વિદ્યાર્થિનીઓ પોતાના અધિકારો પ્રત્યે જાગૃત બને અને કોઈપણ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં કાયદાકીય માર્ગદર્શન મેળવવામાં સંકોચ ન અનુભવે તે અંગે સમજ આપવામાં આવી હતી.
DHEWના ડિસ્ટ્રિક્ટ મિશન કોઓર્ડિનેટર અને જેન્ડર સ્પેશિયાલિસ્ટ દ્વારા મહિલા સશક્તિકરણ, લિંગ સમાનતા, બાળ સુરક્ષા અને કિશોરીઓમાં જાગૃતિના મહત્વ અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. સમાજમાં દીકરીઓને સુરક્ષિત અને સમાન તકો પ્રાપ્ત થાય તેમજ તેઓ આત્મવિશ્વાસ સાથે પોતાના અધિકારોનું રક્ષણ કરી શકે તે માટે જાગૃતિ કેળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
સખી વન સ્ટોપ સેન્ટરના કાઉન્સેલર દ્વારા મુશ્કેલીમાં મુકાયેલી મહિલાઓ અને જરૂરિયાતમંદ પીડિતાઓને ઉપલબ્ધ સહાય સેવાઓ તથા કાઉન્સેલિંગના મહત્વ અંગે માહિતી આપવામાં આવી હતી. કોઈપણ પ્રકારની હિંસા, સતામણી કે શોષણનો સામનો કરવો પડે ત્યારે યોગ્ય સહાય મેળવવી અને સંબંધિત તંત્રનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે તે અંગે સમજ આપવામાં આવી હતી.
કાર્યક્રમ દરમિયાન વિદ્યાર્થિનીઓ માટે સુરક્ષિત, ભયમુક્ત અને વિશ્વાસપૂર્ણ શૈક્ષણિક વાતાવરણ ઊભું કરવામાં શાળા સંચાલન, શિક્ષકો, વાલીઓ અને સમાજની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. બાળકોની સમસ્યાઓને સંવેદનશીલતાથી સાંભળવી, તેમની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપવી અને જરૂરિયાતના સમયે યોગ્ય સહાય પૂરી પાડવી એ સૌની સામૂહિક જવાબદારી હોવાનું સમજાવવામાં આવ્યું હતું.
આ જાગૃતિ સેમિનાર દ્વારા વિદ્યાર્થિનીઓમાં પોક્સો એક્ટ, બાળ અધિકારો, કાનૂની સહાય અને મહિલા સુરક્ષા સંબંધિત સેવાઓ અંગે સમજ વિકસાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આવા કાર્યક્રમો બાળકોને જાગૃત, આત્મવિશ્વાસુ અને સુરક્ષિત બનાવવામાં તેમજ બાળ શોષણમુક્ત સમાજના નિર્માણમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.
આમ, કોડીનાર તાલુકાના અરણેજ કસ્તુરબા બાલિકા વિદ્યાલય ખાતે યોજાયેલ પોક્સો એક્ટ જાગૃતિ સેમિનાર બાળ સુરક્ષા, કાનૂની જાગૃતિ અને દીકરીઓના સશક્તિકરણની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ બની રહ્યો હતો.
