જનતા રેડના ડરે બંધ થયેલા દારૂના અડ્ડાઓ ફરી પાછા ધમધમતા થયા, પોલીસની સહમતી કે મજબૂરી ?
ગુજરાતમાં દારૂબંધી છતાં ખુલ્લેઆમ વહેંચાતો દારૂ: કાયદા અને વાસ્તવિકતા વચ્ચે મોટો વિરોધાભાસ
ગુજરાત રાજ્યમાં વર્ષોથી દારૂબંધીનો કાયદો અમલમાં છે. મહાત્મા ગાંધીના સિદ્ધાંતોને આધારે રાજ્યમાં દારૂના વેચાણ, ઉત્પાદન અને સેવન પર કડક પ્રતિબંધ છે. છતાં, રાજ્યના અનેક શહેરો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ખુલ્લેઆમ દારૂ વહેંચાતો હોવાની ફરિયાદો સતત સામે આવી રહી છે. કાયદા અને હકીકત વચ્ચેનો આ મોટો વિરોધાભાસ હવે ગંભીર ચિંતા બની ગયો છે.
રાજ્યના મહાનગરો ઉપરાંત તાલુકા અને ગામડાં સુધી દારૂ સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોવાની ચર્ચા છે. ચોક્કસ વિસ્તારોમાં ‘બૂટલેગરો’ ખુલ્લેઆમ દારૂ વેચતા જોવા મળે છે. કેટલીક જગ્યાએ તો નક્કી સમય અને નક્કી સ્થળે ગ્રાહકોની લાઈનો લાગતી હોવાના દૃશ્યો પણ સામે આવ્યા છે. સ્થાનિક લોકોનો આક્ષેપ છે કે પોલીસની જાણ હોવા છતાં આવા ધંધા પર યોગ્ય કાર્યવાહી થતી નથી.
વિશ્વસનીય સૂત્રો અનુસાર, પડોશી રાજ્યોમાંથી ગેરકાયદે રીતે દારૂ ગુજરાતમાં ઘુસાડવામાં આવે છે. વાહનો, ખાનગી ગોડાઉન અને રહેણાંક મકાનોમાંથી મોટા પાયે દારૂનો જથ્થો ઝડપાતો રહે છે, પરંતુ આ પ્રકારની કાર્યવાહી બાદ થોડા દિવસોમાં ફરી એ જ પ્રવૃત્તિ શરૂ થઈ જાય છે. આ સ્થિતિથી સ્પષ્ટ થાય છે કે દારૂનો ગેરકાયદે વેપાર સુવ્યવસ્થિત નેટવર્ક દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે.
દારૂ ખુલ્લેઆમ વહેંચાતો હોવાના ગંભીર સામાજિક પરિણામો પણ જોવા મળી રહ્યા છે. યુવાવર્ગમાં નશાખોરી વધતી જઈ રહી છે, જેના કારણે ગુનાખોરી, માર્ગ અકસ્માતો અને ઘરેલુ હિંસા જેવા બનાવોમાં વધારો થયો છે. ખાસ કરીને ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો પર આ સમસ્યાનો સૌથી વધુ પ્રભાવ પડે છે. પરિવારની આવક દારૂમાં વપરાતાં બાળકોના શિક્ષણ અને આરોગ્ય પર અસર પડે છે.
આ મામલે સરકાર અને પોલીસ તંત્ર સમયાંતરે કડક કાર્યવાહીના દાવા કરે છે. અનેક જગ્યાએ દરોડા પાડી દારૂનો જથ્થો જપ્ત કરવામાં આવે છે અને આરોપીઓની ધરપકડ પણ થાય છે. જોકે, જનતા વચ્ચે એવી માન્યતા છે કે મોટા માથાઓ સામે કાર્યવાહી થતી નથી અને નાની માછલીઓ પકડવામાં આવે છે. પરિણામે દારૂનો ગેરકાયદે ધંધો સંપૂર્ણપણે બંધ થતો નથી.
સામાજિક કાર્યકરોનું માનવું છે કે માત્ર પોલીસ કાર્યવાહી પૂરતી નથી. દારૂબંધીને અસરકારક બનાવવા માટે જનજાગૃતિ, કડક દેખરેખ અને ભ્રષ્ટાચાર પર અંકુશ જરૂરી છે. સાથે જ, નશામુક્તિ કેન્દ્રો અને પુનર્વસન કાર્યક્રમોને વધુ સક્રિય બનાવવાની જરૂર છે.
સારાંશરૂપે, ગુજરાતમાં દારૂબંધીનો કાયદો કાગળ પર મજબૂત છે, પરંતુ જમીન પર તેની અમલવારી પર પ્રશ્નચિહ્ન ઊભું થયું છે. જો રાજ્ય સરકાર અને તંત્ર કડક અને પારદર્શક પગલાં નહીં ભરે, તો દારૂબંધી માત્ર નામ પૂરતી રહી જશે. જનહિતમાં હવે વાસ્તવિક અને દૃઢ કાર્યવાહી સમયની માંગ બની ગઈ છે.
થોડા સમય પહેલા વિરોધ પક્ષના અમુક નેતાઓ અને અમુક વિસ્તારના જાગૃત નાગરિકો દ્વારા ઠેર ઠેર દારૂના અડ્ડા ઉપર જનતા થોડા સમય પહેલા તમામ અડ્ડાઓ જાણે પોલીસની સુચનાઓથી બંધ થઈ ગયેલ હોય તેમ બંધ થઈ ગયા હતા પરંતુ મુદ્દો શાંત થતાં ફરી પાછા આ તમામ હડ્ડાઓ ધમધમી રહ્યા છે તો ખરેખર પોલીસ ની સહમતિથી ફરી પાછા અડ્ડાઓ ચાલુ થયા કે પછી પોલીસની પણ મજબૂરી છે કે તેને ચાલુ નહીં રાખે તો તેઓના પણ દાણા પાણી બંધ થઈ જશે.?
