આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે આંગણવાડી બહેનોનું હક માટે આંદોલન, ૧૦૦થી વધુ બહેનોની અટકાયત
માનદ વેતન વધારવા, કાયમી નોકરીનો દરજ્જો અને સુવિધાઓની માંગ સાથે રાજ્યભરમાં વિરોધ પ્રદર્શન
આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસના અવસર પર જ્યાં સમગ્ર વિશ્વમાં મહિલાઓના સશક્તિકરણ અને તેમના અધિકારો અંગે ચર્ચાઓ થઈ રહી છે, ત્યાં બીજી તરફ ગુજરાતમાં આંગણવાડી બહેનો પોતાનાં હકો માટે રસ્તા પર ઉતરી આવી હતી. રાજ્યના વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી મોટી સંખ્યામાં આંગણવાડી કાર્યકર બહેનો ગાંધીનગર ખાતે ભેગી થઈ પોતાની માંગણીઓ માટે જોરદાર વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. આ દરમિયાન પોલીસે સ્થિતિ કાબૂમાં રાખવા માટે લગભગ ૧૦૦થી વધુ આંગણવાડી બહેનોની અટકાયત કરી હતી.
આંગણવાડી બહેનોનું કહેવું છે કે વર્ષો સુધી સરકાર માટે બાળકો અને માતાઓના આરોગ્ય અને પોષણ માટે સેવા આપતા હોવા છતાં તેઓને પૂરતું માનદ વેતન અને સુવિધાઓ આપવામાં આવતી નથી. આંગણવાડી કાર્યકરો અને મદદનીશો લાંબા સમયથી કાયમી નોકરીનો દરજ્જો, યોગ્ય વેતન, નિવૃત્તિ પછી પેન્શન અને અન્ય સુવિધાઓની માંગણી કરતા આવ્યા છે. પરંતુ સરકાર તરફથી હજુ સુધી સંતોષકારક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
આંદોલનમાં જોડાયેલી બહેનોનો આરોપ છે કે આંગણવાડી વ્યવસ્થા દેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સામાજિક કાર્યક્રમોમાંની એક છે, જેમાં બાળ વિકાસ, ગર્ભવતી મહિલાઓનું આરોગ્ય, કુપોષણ સામે લડત અને પ્રાથમિક શિક્ષણ જેવી અનેક જવાબદારીઓ સામેલ છે. છતાં આંગણવાડી કર્મચારીઓને હજુ સુધી સરકારી કર્મચારી તરીકેનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો નથી. પરિણામે તેમને ખૂબ ઓછું માનદ વેતન મળતું હોવાથી જીવન જીવવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે રાજ્ય સરકારનું ધ્યાન આ મુદ્દા તરફ દોરવા માટે આંગણવાડી બહેનો મોટી સંખ્યામાં ગાંધીનગર ખાતે એકત્રિત થઈ હતી. તેઓએ સૂત્રોચ્ચાર કરી સરકાર સામે પોતાની માંગણીઓ રજૂ કરી હતી. “આંગણવાડી બહેનોને ન્યાય આપો”, “માનદ વેતન વધારો”, “કાયમી નોકરીનો દરજ્જો આપો” જેવા સૂત્રો સાથે બહેનોનો વિરોધ કાર્યક્રમ શરૂ થયો હતો.
પ્રદર્શન દરમિયાન કેટલાક સમય માટે પરિસ્થિતિ તંગ બની હતી. મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓ રસ્તા પર ઉતરતા ટ્રાફિક વ્યવસ્થા પર પણ અસર પડી હતી. પોલીસે પરિસ્થિતિને નિયંત્રિત કરવા માટે પ્રદર્શનકારીઓને સમજાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. પરંતુ બહેનો પોતાના હકો માટે અડગ રહી વિરોધ ચાલુ રાખતા અંતે પોલીસે તેમને અટકાયત કરી હતી. પોલીસે અંદાજે ૧૦૦થી વધુ મહિલાઓને અટકાયત કરી પછી તેમને બસમાં બેસાડી અલગ સ્થળે લઈ જવાયા હતા.
આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે થયેલ આ ઘટના ઘણા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. એક તરફ મહિલાઓના સશક્તિકરણ અને તેમના હકોની વાત કરવામાં આવે છે, ત્યારે બીજી તરફ સરકારી યોજનાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવનાર મહિલાઓ પોતાનાં હકો માટે રસ્તા પર ઉતરવા મજબૂર બને છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર અને સંબંધિત વિભાગોએ આ મુદ્દે ગંભીરતાથી વિચારવું જરૂરી બની ગયું છે.
વિશ્લેષકોના મતે આંગણવાડી વ્યવસ્થા દેશના પોષણ અને બાળ વિકાસ કાર્યક્રમોમાં મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. આ વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવા માટે કાર્યકરોને પ્રોત્સાહન અને યોગ્ય સુવિધાઓ આપવી અત્યંત જરૂરી છે. જો કાર્યકરો સંતોષકારક સ્થિતિમાં નહીં હોય તો સમગ્ર વ્યવસ્થા પર તેની અસર પડી શકે છે.
હાલ માટે પોલીસે અટકાયત કરેલી બહેનોને થોડા સમય બાદ મુક્ત કરવામાં આવી હોવાનું જાણવા મળે છે. પરંતુ આંદોલનકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની લડત હજુ પૂરી થઈ નથી. તેઓ પોતાના હકો અને સન્માન માટે લડત ચાલુ રાખશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસે આંગણવાડી બહેનોના આંદોલને રાજ્ય સરકાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપ્યો છે કે મહિલાઓ હવે પોતાના હકો માટે સંગઠિત થઈ અવાજ ઉઠાવવા તૈયાર છે. હવે જોવાનું રહેશે કે સરકાર આ માંગણીઓ અંગે શું નિર્ણય લે છે અને આંગણવાડી બહેનોને ન્યાય મળે છે કે નહીં.
આંગણવાડી બહેનોની મુખ્ય માંગણીઓ
-
આંગણવાડી કાર્યકરો અને મદદનીશોને કાયમી સરકારી કર્મચારીનો દરજ્જો આપવામાં આવે.
-
હાલ મળતા માનદ વેતનને વધારી યોગ્ય પગાર અને ગ્રેડ પે આપવામાં આવે.
-
વર્ષ 2022માં વચન આપેલા નવા સરકારી મોબાઈલ ફોન તાત્કાલિક આપવામાં આવે.
-
આંગણવાડી કામગીરી માટેની સરકારી એપ્લિકેશન સરળ અને સુચારૂ બનાવવામાં આવે, જેથી ડેટા એન્ટ્રી સરળ બને.
-
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં નેટવર્ક સમસ્યા દૂર કરવા યોગ્ય વ્યવસ્થા કરવામાં આવે.
-
બહેનોને પોતાના ખાનગી મોબાઈલ અને ઇન્ટરનેટનો ખર્ચ કરવો ન પડે, તે માટે સરકાર દ્વારા ભથ્થું આપવામાં આવે.
-
લાંબા સમયથી સેવા આપતી બહેનોને નિવૃત્તિ બાદ પેન્શન અને અન્ય લાભો આપવામાં આવે.
-
આંગણવાડી કેન્દ્રોમાં મૂળભૂત સુવિધાઓ અને પૂરતો પોષણ સામાન ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે.
-
આંગણવાડી કાર્યકરોને આરોગ્ય વીમા અને સુરક્ષા કવચ આપવામાં આવે.
-
કામનો વધારેલો બોજ ઘટાડવા વધારાની માનવશક્તિ અને સ્ટાફની નિમણૂક કરવામાં આવે.
-
સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતા વિવિધ સર્વે અને ડેટા એન્ટ્રી કામ માટે અલગ ભથ્થું આપવામાં આવે.
-
આંગણવાડી બહેનો સાથે નિયમિત ચર્ચા અને સમસ્યાઓના ઝડપી નિરાકરણ માટે રાજ્ય સ્તરે સમિતિ રચવામાં આવે.
