સોશિયલ મીડિયામાં છવાયો પીળા રંગનો કાચબો; ગુજરાતમાં પહેલીવાર વડોદરામાં દુર્લભ ઘટના સર્જાઈ
વડોદરાના ચિખોદ્રા ગ્રામ્ય હદમાં તળાવના કિનારે દુર્લભ અલ્બીનો ઇન્ડિયન ફ્લૅપશેલ ટર્ટલ જોવા મળ્યો.
સામાન્ય રીતે લીલાશ પડતાં કે ભૂરા રંગના જોવા મળતાં કાચબાથી સાવ અલગ, સફેદ અને ગુલાબી આંખોવાળો એક દુર્લભ ‘આલ્બિનો’ કાચબો વડોદરા-હાઇવે પરથી મળી આવ્યો છે, જેણે સૌ કોઈમાં કુતૂહલ જગાડ્યું છે. આ કાચબાની ઓળખ ‘બેબી ઇન્ડિયન ફ્લેપશેલ ટર્ટલ’ (Lissemys Punctata) તરીકે થઈ છે.આલ્બિનિઝમ શું છે?આ દુર્લભ કાચબા અને આલ્બિનિઝમ અંગે વન્યજીવ પ્રેમી અને નિષ્ણાત રમેશ જી. યાઈશ માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે, આલ્બિનિઝમ એ એક પ્રકારનું આનુવંશિક પરિવર્તન છે, જેના કારણે પ્રાણીઓના શરીરમાં મેલેનિન(રંગદ્રવ્ય)નું ઉત્પાદન થતું નથી. આ કારણોસર, આવા પ્રાણીઓની ત્વચા, વાળ, પીંછા કે ભીંગડા ખૂબ જ હળવા અથવા સંપૂર્ણ સફેદ હોય છે. આલ્બિનો પ્રાણીઓની આંખો ગુલાબી કે લાલ રંગની હોય છે, કારણ કે રંગદ્રવ્યના અભાવે આંખોમાં રહેલી રક્તવાહિનીઓ સ્પષ્ટ દેખાય છે. આલ્બિનો પ્રાણીઓમાં પ્રકાશ પ્રત્યેની સંવેદનશીલતા પણ વધુ હોય છે. સાપ, મગર, કાચબા, પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ સહિત અનેક પ્રજાતિઓમાં આલ્બિનો પ્રાણીઓ જોવા મળે છે.દુર્લભ અને સંવેદનશીલ આલ્બિનો પ્રાણીઓ પ્રકૃતિમાં ખૂબ જ દુર્લભ હોય છે અને તેઓ જંગલમાં શિકારીઓને સરળતાથી નજરે ચડતાં હોવાથી વધુ સંવેદનશીલ પણ હોય છે. આથી જંગલી વાતાવરણમાં તેમનું ટકી રહેવું મુશ્કેલ હોય છે.આલ્બિનો અને લ્યુસિઝમ વચ્ચેનો તફાવત ઘણીવાર લોકો આલ્બિનિઝમને લ્યુસિઝમ સાથે ભેળવી દે છે, પરંતુ આ બંને વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત છે:આ
લ્બિનો: શરીરમાં બિલકુલ મેલેનિન હોતું નથી, અને આંખો સામાન્ય રીતે ગુલાબી કે લાલ રંગની હોય છે.લ્યુસિસ્ટિક: રંગદ્રવ્યનું આંશિક નુકસાન થાય છે, પરંતુ આંખોનો રંગ સામાન્ય રહે છે.આ ઘટનાએ જીવવિજ્ઞાન અને પર્યાવરણમાં રસ ધરાવતા લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.કુતૂહલની સાથે ચિંતાનો વિષય આલ્બિનો પ્રાણીઓ માટે ‘ચિંતાનો વિષય’ એટલા માટે કહેવાય છે, કારણ કે તેમની અસામાન્ય શારીરિક લાક્ષણિકતાઓ તેમને કુદરતી વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે ઘણા પડકારો ઊભા કરે છે :શિકારીઓ માટે સરળ શિકાર આલ્બિનો કાચબા કે અન્ય પ્રાણીઓનો રંગ સફેદ હોવાથી તેઓ તેમના કુદરતી રહેઠાણ(જેમ કે જંગલ, પાણી)માં સરળતાથી ધ્યાન ખેંચે છે. આના કારણે તેઓ શિકારીઓને સરળતાથી દેખાઈ જાય છે અને તેમનો શિકાર થવાની સંભાવના ઘણી વધી જાય છે.સૂર્યપ્રકાશ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા: તેમના શરીરમાં મેલેનિન (રંગદ્રવ્ય) ન હોવાથી, તેમની ત્વચા અને આંખો સૂર્યપ્રકાશ પ્રત્યે વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. આના કારણે તેઓ ત્વચાના રોગો કે આંખની સમસ્યાઓનો ભોગ બની શકે છે.ઓછો જીવનકાળ: ઉપર જણાવેલા કારણોસર, આલ્બિનો પ્રાણીઓનો કુદરતી જીવનકાળ સામાન્ય રીતે તેમના સામાન્ય રંગના સમકક્ષો કરતાં ઘણો ઓછો હોય છે. તેઓ પ્રજનન કરી શકે તે પહેલાં જ મૃત્યુ પામવાની શક્યતા વધુ હોય છે.આ કારણોસર, આલ્બિનો પ્રાણીઓનું અસ્તિત્વ કુદરતી રીતે પડકારરૂપ હોય છે, અને તેથી જ તેમને સંરક્ષણની દૃષ્ટિએ વધુ ચિંતાજનક માનવામાં આવે છે.આ પ્રજાતિના કાચબા મુખ્યત્વે ક્યાં જોવા મળે છે લિસેમીસ પંકટાટા (Indian Flapshell Turtle), એટલે કે ‘ઇન્ડિયન ફ્લેપશેલ ટર્ટલ’, મુખ્યત્વે દક્ષિણ એશિયાના દેશોમાં જોવા મળે છે. આ પ્રજાતિના કાચબા મુખ્યત્વે ભારત, પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા, નેપાળ, બાંગ્લાદેશ અને મ્યાનમારમાં જોવા મળે છે.તેઓ ખાસ કરીને નદીઓ, ઝરણા, તળાવો, નહેરો અને ખાબોચિયા જેવા તાજા પાણીના સ્થળોએ રહે છે. આ કાચબાને રેતીવાળા કે કાદવવાળા તળિયાવાળા પાણીના સ્ત્રોતો વધુ પસંદ હોય છે, કારણ કે તેમને જમીનમાં ભરાઈ રહેવાની ટેવ હોય છે. આ પ્રજાતિ ગુજરાત સહિત ભારતના ઘણા રાજ્યોમાં જોવા મળે છે, પરંતુ આલ્બિનો (સફેદ) રંગનો કાચબો અત્યંત દુર્લભ હોય છે.
