‘જામીન એ નિયમ છે અને જેલ અપવાદ છે’, આ નિયમ UAPA જેવા વિશેષ કાયદાઓમાં પણ લાગુ થશે; સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો
જલાલુદ્દીન ખાન નામના વ્યક્તિને જામીન પર મુક્ત કરતી વખતે SCએ આ નિર્ણય આપ્યો હતો. ખાન પર પ્રતિબંધિત સંગઠન પોપ્યુલર ફ્રન્ટ ઓફ ઈન્ડિયા (PFI) ના કથિત સભ્યોને તેમના ઘરનો ઉપરનો માળ ભાડે આપવા બદલ UAPA અને હવે નિષ્ક્રિય ભારતીય દંડ સંહિતાની અન્ય કલમો હેઠળ કેસ કરવામાં આવ્યો હતો.
નવી દિલ્હી. આતંકવાદ વિરોધી કડક કાયદા હેઠળ આરોપીને જામીન આપતા સુપ્રીમ કોર્ટે કડક ટીપ્પણી કરી હતી. મંગળવારે ચુકાદો સંભળાવતા સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે કાયદાકીય સિદ્ધાંત ‘જામીન એ નિયમ છે, જેલ એ અપવાદ છે’ તમામ ગુનાઓને લાગુ પડે છે. આ નિયમ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ જેવા વિશેષ કાયદા હેઠળ નોંધાયેલા ગુનાઓને પણ આવરી લે છે.
જસ્ટિસ અભય એસ ઓકા અને ઑગસ્ટિન જ્યોર્જ મસીહની બેન્ચે કહ્યું કે જો કોર્ટ યોગ્ય કેસમાં જામીન નકારવાનું શરૂ કરે તો તે મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન હશે.
પોતાનો ચુકાદો સંભળાવતી વખતે બેન્ચે કહ્યું કે, ‘અભિયાનના આરોપો ખૂબ ગંભીર હોઈ શકે છે, પરંતુ જામીનના મામલાને કાયદા મુજબ વિચારવાની કોર્ટની ફરજ છે. જામીન એ નિયમ છે અને જેલ અપવાદ છે, આ ખાસ કાયદાઓને પણ લાગુ પડે છે. જો અદાલતો યોગ્ય કેસોમાં જામીન નકારવાનું શરૂ કરે, તો તે કલમ 21 હેઠળ બાંયધરી આપવામાં આવેલા અધિકારોનું ઉલ્લંઘન હશે.’
PFI કેસમાં જલાલુદ્દીન ખાન પર UAPA લાદવામાં આવ્યો હતો
જલાલુદ્દીન ખાન નામના વ્યક્તિને જામીન પર મુક્ત કરતી વખતે કોર્ટે આ નિર્ણય આપ્યો હતો. પ્રતિબંધિત સંગઠન પોપ્યુલર ફ્રન્ટ ઓફ ઈન્ડિયા (PFI) ના કથિત સભ્યોને તેમના ઘરનો ઉપરનો માળ ભાડે આપવા બદલ UAPA અને હવે બંધ થઈ ગયેલ ભારતીય દંડ સંહિતાની અન્ય કલમો હેઠળ ખાન સામે કેસ કરવામાં આવ્યો હતો.
તમને જણાવી દઈએ કે ‘જામીન એ નિયમ છે અને જેલ એ અપવાદ છે’ની વિભાવના 1977માં જસ્ટિસ વી.આર. તે ‘રાજસ્થાન રાજ્ય વિ. બાલચંદ ઉર્ફે બલિયા’ કેસમાં ક્રિષ્ના ઐય્યરે લખેલા ચુકાદામાં અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું, અને ત્યારથી અદાલતો દ્વારા મોટી સંખ્યામાં કેસોમાં તેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. દેશમાં જામીનના અભાવે જેલમાં બંધ અંડરટ્રાયલ કેદીઓની સંખ્યા ઘણી મોટી છે. નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ બ્યુરો (NCRB)ના ડેટા અનુસાર, 31 ડિસેમ્બર, 2022 સુધીમાં દેશમાં અન્ડરટ્રાયલ કેદીઓની કુલ સંખ્યા 4,34,302 હતી.
