કૉપિરાઇટ કાયદાનો ‘ઔદ્યોગિક પોલીસિંગ’ તરીકે ઉપયોગ ન થઈ શકે: દિલ્હી કૉપિરાઇટ ઓફિસનો ઐતિહાસિક ચુકાદો
નવી દિલ્હી કૉપિરાઇટ ઓફિસ દ્વારા તાજેતરમાં ઔદ્યોગિક સ્પર્ધા અને કાયદાના દુરુપયોગ અંગે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે. ફોર્નેક્સ ટેક્નોલોજી પ્રા. લિ. દ્વારા ક્લાસિક રબ્બર સામે કરવામાં આવેલા કૉપિરાઇટ ભંગના દાવાને રદબાતલ ઠેરવતા કૉપિરાઇટ રજિસ્ટ્રારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કૉપિરાઇટ કાયદાનો ઉપયોગ ઔદ્યોગિક સ્પર્ધાને દબાવવા અથવા ‘Industrial Policing’ ના સાધન તરીકે કરી શકાય નહીં. ફોર્નેક્સ ટેક્નોલોજીના માલિકો જીગ્નેશ કુંડારિયા અને કૌશિક કુંડારિયા વતી મેનેજર કિરીટ ચાવડા દ્વારા “Cutting Chamber” શીર્ષક હેઠળ કૉપિરાઇટ હક મેળવવા અરજી કરવામાં આવી હતી, જેની સામે ક્લાસિક રબ્બર દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વાંધાઓને કચેરીએ ગ્રાહ્ય રાખ્યા છે.
આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન ચોંકાવનારા ખુલાસા થયા હતા કે અરજદાર કંપની દ્વારા કૉપિરાઇટ અરજીમાં પ્રથમ પ્રકાશનની ખોટી તારીખો રજૂ કરવામાં આવી હતી. પુરાવાઓ મુજબ જે ટેક્નોલોજી પર હક જતાવવામાં આવતો હતો, તે વર્ષ 2015 થી જ બજારમાં સાર્વજનિક રીતે ઉપયોગમાં હતી. કૉપિરાઇટ ઓફિસે નોંધ્યું કે કલમ 45 હેઠળ સાચી વિગતો આપવી ફરજિયાત છે અને ખોટી માહિતી રજૂ કરવી એ ગંભીર અનિયમિતતા છે. વધુમાં, અરજી કર્યા બાદ તુરંત જ સ્પર્ધકો સામે FIR અને રેડ જેવી કાયદાકીય કાર્યવાહી કરીને સ્પર્ધાને રૂંધવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે.
પોતાના આદેશમાં કૉપિરાઇટ ઓફિસે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે કૉપિરાઇટ મૂળ કલાત્મક અભિવ્યક્તિ (Artistic Expression) માટે છે, નહીં કે એવી ઔદ્યોગિક ડિઝાઇન્સ પર એકહથ્થુ સત્તા મેળવવા માટે જે પહેલેથી જ માર્કેટમાં પ્રચલિત છે. આ નિર્ણય ઉદ્યોગ જગતમાં ન્યાયસંગત વ્યવહાર અને સ્પર્ધાની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખવા માટે માર્ગદર્શક બનશે. ઔદ્યોગિક ડિઝાઇન માટે અનંત મોનોપોલી ઊભી કરવી કે કાયદાનો દુરુપયોગ કરીને ફોજદારી કાર્યવાહી ચલાવવી તે અયોગ્ય હોવાનું ઠેરવીને આ ચુકાદાએ ભવિષ્ય માટે મજબૂત કાનૂની આધાર પૂરો પાડ્યો છે.
