નવી દિલ્હી: ઉત્તર પ્રદેશ માટે એક દિવસ પહેલા જ અંતિમ મતદાર યાદી જાહેર થયા બાદ, એ સ્પષ્ટ થયું છે કે યાદીમાંથી દૂર કરાયેલા આશરે ૫.૨૫ કરોડ મતદારોમાંથી, ૨ કરોડ વ્યક્તિઓ પાસે કાં તો એક કરતાં વધુ EPIC (મતદારનું ફોટો ઓળખપત્ર) હતું અથવા તેઓ મૃત્યુ પામ્યા હતા.
આ બધા રાજ્યોમાં અંતિમ મતદાર આંકડાઓનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે SIR કવાયત પહેલા, આ રાજ્યોમાં સામૂહિક રીતે ૫૦.૯૯ કરોડ મતદારો હતા; આ આંકડો હવે ઘટીને ૪૫.૮૧ કરોડ થઈ ગયો છે – જે કુલ મતદારોની સંખ્યામાં સરેરાશ ૧૦ ટકાનો ઘટાડો દર્શાવે છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન મતદારોની સંખ્યામાં સૌથી નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળતા રાજ્યોમાં આંદામાન અને નિકોબાર (૧૬.૬%), ઉત્તર પ્રદેશ (૧૩.૨%), ગુજરાત (૧૩.૧%), છત્તીસગઢ (૧૧.૩%) અને બંગાળ (૧૦.૯%)નો સમાવેશ થાય છે. નોંધનીય છે કે, બંગાળ – જ્યાં આ મુદ્દાને રાજકીય રીતે એક મોટા વિવાદ તરીકે ઉજાગર કરવામાં આવી રહ્યો છે – આ યાદીમાં પાંચમા ક્રમે છે.
ચૂંટણી પંચના ડેટા અનુસાર, આ 12 રાજ્યોમાં મતદારોની સંખ્યામાં ઘટાડો મનસ્વી નહોતો; તેના બદલે, આ રાજ્યોમાં ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રીઓ, મૃત મતદારો અને સ્થાનાંતરિત મતદારોની નોંધપાત્ર સંખ્યા ઓળખવામાં આવી હતી.
અહેવાલ મુજબ, આ રાજ્યોમાં SIR કવાયતથી 1.28 કરોડ ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રીઓ અને આશરે 69 લાખ મૃત મતદારોની ઓળખ થઈ. વધુમાં, 3.14 કરોડ મતદારોને સ્થાનાંતરિત તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા હતા. આ ઝુંબેશ દરમિયાન, પંચે 2.01 કરોડ નવા મતદારોની નોંધણી પણ કરી. નોંધનીય બાબત એ છે કે 12 રાજ્યોમાં જ્યાં SIR હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, ત્યાં હાલમાં પાંચ રાજ્યોમાં ચૂંટણી ચાલી રહી છે – જેમાં બંગાળનો પણ સમાવેશ થાય છે.
યાદ રાખવું યોગ્ય છે કે, બિહારમાં થયેલા કવાયત બાદ, ચૂંટણી પંચે 28 ઓક્ટોબરે આ નવ રાજ્યો અને ત્રણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. આગામી ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને, બંગાળ, તમિલનાડુ, કેરળ, પુડુચેરી અને આસામમાં પ્રક્રિયા સમયપત્રક પર પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી; તેનાથી વિપરીત, ઉત્તર પ્રદેશ માટે સમયમર્યાદા ઘણી વખત લંબાવવામાં આવી હતી. દરમિયાન, ઉત્તર પ્રદેશ માટે અંતિમ મતદાર યાદી પણ 10 એપ્રિલના રોજ બહાર પાડવામાં આવી હતી – જે પ્રકાશિત થવામાં સૌથી છેલ્લી હતી. એવી અપેક્ષા છે કે, ચૂંટણીના સમાપન પછી, બાકીના 22 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR ના સંચાલન અંગેની જાહેરાત મે મહિનામાં કરવામાં આવી શકે છે.
