ભરૂચ: જામા મસ્જિદ વિવાદમાં નવો વળાંક, સંતો દ્વારા કલેક્ટર કચેરી બહાર હનુમાન ચાલીસા અને સત્યાગ્રહની જાહેરાત..
સમીર પટેલ, ભરૂચ
ઐતિહાસિક અને રાષ્ટ્રીય ધરોહર ગણાતી ભરૂચની જામા મસ્જિદને લઈને ચાલી રહેલો વિવાદ હવે વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે. તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા એક વીડિયોમાં કેટલીક મહિલાઓ મસ્જિદ પરિસરમાં પૂજા કરતી જોવા મળી હતી, જેના કારણે મુસ્લિમ સમાજમાં રોષ ફેલાયો હતો અને તેમણે આ મામલે કાયદેસરની પોલીસ ફરિયાદની માગ કરી છે. આ ગંભીર તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ વચ્ચે હવે હિન્દુ ધર્મગુરુઓ અને સંતો પણ મેદાને આવ્યા છે, જેનાથી શહેરનું વાતાવરણ ગરમાયું છે.
ભરૂચના નર્મદા એપાર્ટમેન્ટ સ્થિત સંકટમોચન હનુમાન મંદિર ખાતે યોજાયેલી એક મહત્ત્વની પત્રકાર પરિષદમાં રાષ્ટ્રીય ધરોહર સંરક્ષણ સમિતિના સભ્યો સહિત સ્વામી મુક્તાનંદ, સુદર્શન નાગરાજ બાબા અને ચક્રઘર સ્વામી સંપ્રદાયના સંતો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સ્વામી મુક્તાનંદે પ્રશાસન પર નિશાન સાધતા જણાવ્યું હતું કે, અગાઉ આપેલ અલ્ટીમેટમ અને સમયમર્યાદા પૂર્ણ થઈ હોવા છતાં પુરાતત્ત્વ વિભાગ દ્વારા નિયમો મુજબ કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. આથી, હવે સમિતિએ જનજાગૃતિ લાવવા માટે સત્યાગ્રહનો માર્ગ અપનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ લડતને વેગ આપવા માટે આગામી સમયમાં ભરૂચના વિવિધ મંદિરોમાં મહાઆરતીનું આયોજન કરવામાં આવશે. એટલું જ નહીં, 5મી એપ્રિલથી દર મહિનાના સોમવારે સાંજે 4 થી 5 વાગ્યા દરમિયાન કલેક્ટર કચેરીની બહાર હનુમાન ચાલીસાના પાઠ અને ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજીને વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવશે. સંતોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ રાષ્ટ્રીય ધરોહરની વાસ્તવિકતા લોકો સુધી પહોંચે તે માટે તેઓ મક્કમ છે. વહીવટી તંત્ર માટે હવે આ મામલે કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવી રાખવી એ મોટો પડકાર બની રહેશે.
ભરૂચની આ ઐતિહાસિક ધરોહરનો વિવાદ નવો નથી, પરંતુ ભૂતકાળમાં પણ આ સ્થળને લઈને અનેકો વાર ધાર્મિક અને વહીવટી વિવાદો ઊભા થયા છે. આ રાષ્ટ્રીય ધરોહરના મૂળ સ્વરૂપ અને તેની માલિકી હક્કને લઈને બંને પક્ષો દ્વારા સમયાંતરે કરવામાં આવતા દાવાઓને કારણે શહેરનું વાતાવરણ અવારનવાર તણાવપૂર્ણ બનતું રહ્યું છે. અગાઉ પણ અનેકવાર આ મામલે પુરાતત્ત્વ વિભાગની ભૂમિકા સામે સવાલો ઉઠ્યા છે અને પ્રશાસનને અનેક આવેદનપત્રો સોંપવામાં આવ્યા છે. દર વખતે જ્યારે કોઈ નવી ઘટના કે સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો વાયરલ થાય છે, ત્યારે આ જૂનો વિવાદ ફરી સપાટી પર આવે છે, જે દર્શાવે છે કે આ સંવેદનશીલ મુદ્દાનો કોઈ કાયમી અને સર્વગ્રાહી ઉકેલ લાવવો અનિવાર્ય છે. ભરૂચની ઐતિહાસિક ધરોહર સાથે જોડાયેલા આ ગંભીર વિવાદના કાયમી નિવારણ માટે વહીવટી તંત્ર, પુરાતત્ત્વ વિભાગ અને બંને પક્ષોના આગેવાનો વચ્ચે પારદર્શક સંવાદ થવો અનિવાર્ય છે. સમસ્યાના ઉકેલ માટે માત્ર પોલીસ ફરિયાદ કે દેખાવો પૂરતા નથી, પરંતુ પુરાતત્ત્વ વિભાગે નિયમો મુજબ આ સ્થળની વાસ્તવિક સ્થિતિ અને કાયદાકીય મર્યાદાઓ અંગે સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ જેથી ભ્રામક માહિતી ફેલાતી અટકે. સામાજિક સૌહાર્દ જળવાઈ રહે તે માટે આગામી સમયમાં યોજાનારા સત્યાગ્રહ કે ધાર્મિક કાર્યક્રમો દરમિયાન કાયદો અને વ્યવસ્થાનું પાલન થાય તે જોવાની જવાબદારી પ્રશાસનની સાથે સમાજના તમામ વર્ગોની પણ છે. ધાર્મિક આસ્થા અને રાષ્ટ્રીય ધરોહરના સંરક્ષણ વચ્ચે સંતુલન જાળવીને જ આ સંવેદનશીલ મુદ્દાનો શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ લાવી શકાય છે.
