વાત્સલ્યમ્ સમાચાર.
રિપોર્ટ :- રમેશ મહેશ્વરી – માંડવી કચ્છ.
આપડું કચ્છ,તા-૧૮ ઓગસ્ટ : : ભારતની આઝાદી પછી, જ્યારે દેશનું પુનર્ગઠન ભાષાના ધોરણે થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે ઘણા રાજ્યોની ઓળખ અને સીમાઓ બદલાઈ. પંજાબમાંથી હરિયાણા અને હિમાચલ બન્યા, મધ્ય પ્રદેશમાંથી છત્તીસગઢ, બિહારમાંથી ઝારખંડ અને ઉત્તર પ્રદેશમાંથી ઉત્તરાખંડ બન્યા. આ દરેક કિસ્સામાં, વિશાળ પ્રદેશોને નાના, વહીવટી રીતે વધુ સુગમ રાજ્યોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યા. આ જ પ્રક્રિયામાં, ભાષા અને સંસ્કૃતિના આધારે નવા રાજ્યોની રચના થઈ. પરંતુ, કચ્છની વાત આવે ત્યારે આ તર્ક કામ કરતો નથી. ૧૯૬૦ પહેલાં એક સ્વતંત્ર ‘પાર્ટ-C’ રાજ્ય તરીકે કચ્છની પોતાની આગવી ઓળખ હતી, પણ તેને ગુજરાતનો એક માત્ર જિલ્લો બનાવી દેવામાં આવ્યો, જે આજે પણ કચ્છના લોકો માટે એક ઐતિહાસિક અન્યાય સમાન છે.
આજે, કચ્છનું કદ ભારતના ૧૬ કરતાં વધુ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો કરતાં મોટું છે. તેનો દરિયાકિનારો ભારતમાં સૌથી લાંબો છે અને તે દેશના બે સૌથી મોટા બંદરોનું ઘર છે. આ બંદરો દ્વારા ભારત સરકાર અને ગુજરાત સરકારને કરોડોનું વિદેશી હુંડિયામણ મળે છે. કચ્છની ધરતી અઢળક ખનિજ સંપત્તિથી ભરપૂર છે, જેનો ઉપયોગ મોટા ઉદ્યોગગૃહો દ્વારા થઈ રહ્યો છે. પરંતુ આ આર્થિક સમૃદ્ધિનો લાભ સ્થાનિક કચ્છીઓને પૂરતો મળતો નથી. ઉલટાનું, સ્થાનિક લોકોને પોતાની જ જમીન પરના સંસાધનોથી અળગા કરવામાં આવ્યા હોય તેવી લાગણી અનુભવાય છે. વહીવટી તંત્રમાં પણ કચ્છને હજુ પણ એક પછાત વિસ્તાર ગણવામાં આવે છે, જ્યાં મોટાભાગના અધિકારીઓ સજાના ભાગ રૂપે આવતા હોય તેવી માન્યતા પ્રવર્તે છે. આ પરિસ્થિતિ કચ્છ અને તેના લોકો માટે અપમાનજનક છે.
આર્થિક અને ભૌગોલિક પાસાં ઉપરાંત, કચ્છી ભાષા અને સંસ્કૃતિ પણ એક સ્વતંત્ર રાજ્ય માટે મજબૂત આધાર પૂરો પાડે છે. ગુજરાતી ભાષાથી ભિન્ન એવી કચ્છી ભાષા, તેની આગવી બોલી અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ ધરાવે છે. જેમ અન્ય રાજ્યો ભાષાના આધારે બન્યા, તેમ કચ્છી બોલતા પ્રદેશને પણ તેની પોતાની ઓળખ જાળવી રાખવાનો અધિકાર છે. કચ્છનો ઇતિહાસ માત્ર એક જિલ્લાનો નહીં, પણ એક સમૃદ્ધ રજવાડાનો છે, જેણે પોતાના પૂર્વજોના સમયમાં ભારતના પાંચમા સૌથી સમૃદ્ધ રાજ્ય તરીકેની ગણના મેળવી હતી. આ ગૌરવશાળી ઇતિહાસને આજે એક જિલ્લાની મર્યાદાઓમાં કેદ કરી દેવામાં આવ્યો છે.
આવી પરિસ્થિતિમાં, કચ્છના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે હવે જાગૃત થવાનો સમય આવી ગયો છે. આ માટે, ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓએ માત્ર રાજકીય નિવેદનો આપવાને બદલે, આ મુદ્દાને સંસદ અને વિધાનસભામાં મજબૂતીથી ઉઠાવવો જોઈએ. તેમણે કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકાર પર અલગ રાજ્યની માંગણી માટે સતત દબાણ લાવવું જોઈએ. કાયદાકીય અને બંધારણીય દ્રષ્ટિએ આ માંગણીને કઈ રીતે સાર્થક કરી શકાય તે માટે નિષ્ણાતો સાથે પરામર્શ કરવો પણ જરૂરી છે.
આંદોલનને વેગ આપવા માટે, સમાજના અગ્રણીઓ, સામાજિક કાર્યકર્તાઓ, બૌદ્ધિકો અને ઇતિહાસકારોએ એકસાથે આવવું જોઈએ. તેમણે સભાઓ, સેમિનારો અને જાગૃતિ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવું જોઈએ. આ તમામ કાર્યક્રમો દ્વારા કચ્છના ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને આર્થિક મહત્વ વિશે લોકોને શિક્ષિત કરવા જોઈએ. આ આંદોલનને કાયદેસર અને શાંતિપૂર્ણ રાખવાની જવાબદારી પણ તેમની રહેશે.
અંતે, આ લડતમાં સામાન્ય કચ્છી લોકોની ભૂમિકા સૌથી મહત્ત્વની છે. તેમણે પોતાના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ પર દબાણ લાવવું જોઈએ અને આ મુદ્દાને દરેક પ્લેટફોર્મ પર ઉઠાવવો જોઈએ. સોશિયલ મીડિયા, સ્થાનિક સભાઓ, અને પત્રવ્યવહાર દ્વારા આ માંગને રાષ્ટ્રીય સ્તરે લઈ જવી જોઈએ. જ્યારે જનતા જાગૃત થશે અને એક થઈને અવાજ ઉઠાવશે, ત્યારે જ કોઈ પણ સરકાર તેમની માંગને અવગણી શકશે નહીં. કચ્છને અલગ રાજ્ય બનાવવાનો નિર્ણય માત્ર એક વહીવટી ફેરફાર નહીં, પરંતુ કચ્છના લોકોના આત્મસન્માન અને તેમના ભવિષ્યનો પ્રશ્ન છે. આશા છે કે આ માંગને યોગ્ય સન્માન મળશે અને કચ્છ ફરી એકવાર તેના ગૌરવશાળી ભૂતકાળને પાછો મેળવી શકશે.
