વિશ્વ કેન્સર દિવસ’ (World Cancer Day) કૅન્સર છે જીવલેણ: જોખમથી કેવી રીતે બચી શકાય
તા.૦૪.૦૨.૨૦૨૬
વાત્સલ્યમ્ સમાચાર
અજય સાંસી દાહોદ
Dahod:વિશ્વ કેન્સર દિવસ’ (World Cancer Day) કૅન્સર છે જીવલેણ: જોખમથી કેવી રીતે બચી શકાય 
દર વર્ષે 4 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવાતા ‘વિશ્વ કેન્સર દિવસ’ (World Cancer Day) નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કેન્સર વિશે જાગૃતિ ફેલાવવી, તેના અટકાવ, પ્રારંભિક નિદાન અને સારવારને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. જેની થીમ “United by Unique” (અનોખા દ્વારા એકતા) છે, જે વ્યક્તિગત સંભાળ અને કેન્સર સામે લડવા માટે સામૂહિક પ્રયાસો પર ભાર મૂકે છે.આજના સમયમાં કૅન્સર ઝડપથી વધતી એક ગંભીર અને જીવલેણ બીમારી બની ગઈ છે. ભારતમાં દર મિનિટમાં કૅન્સરથી એક પીડાદાયક મોત થાય છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ના અંદાજ મુજબ વર્ષ 2050 સુધીમાં ભારતમાં કૅન્સરના દર્દીઓની સંખ્યા હાલની તુલનામાં ઘણી વધારે થઈ જશે. બદલાતી જીવનશૈલી, ખોરાકમાં બેદરકારી, તમાકુ-દારૂનું સેવન અને પ્રદૂષણ તેના મુખ્ય કારણો છે.પુરુષોમાં મોઢાનું કેન્સર,પ્રોસ્ટેટ કેન્સર, ફેફસાંનું કેન્સર મુખ્યત્વે જોવા મળે છે.સર્વાઇકલ કેન્સર, અંડાશયનું અને સ્તન કેન્સર સૌથી સામાન્ય કેન્સર છે જે સ્ત્રીઓમાં જોવા મળે છે.કૅન્સર કોઈ એક જ કારણથી થતો નથી, પરંતુ અનેક કારણો એકસાથે મળીને આ બીમારીને જન્મ આપે છે. શરૂઆતમાં જો લક્ષણો પર ધ્યાન આપવામાં આવે અને સમયસર તપાસ કરાવવામાં આવે તો કૅન્સર પર કાબૂ મેળવી શકાય છે.કેન્સરથી બચવાના ઉપાયો તમાકુ અને દારૂનું સેવન ના કરવુંbફેફસાં અને મોઢાના કેન્સરના મુખ્ય કારણો તમાકુ અને દારૂનું સેવન છે. જે લોકો તમાકુનું સેવન કરે છે તેમને ફેફસાંના કેન્સરનું જોખમ સામાન્ય વસ્તી કરતા 16 ગણું વધારે હોય છે. તમાકુ ખાવાથી કે પીવાથી મોઢા, હોઠ, જીભ, ગળા, ફેફસા અને પેટનો કૅન્સર થવાની શક્યતા વધી જાય છે. એ જ રીતે, વધારે પ્રમાણમાં દારૂ પીવાથી લીવર (યકૃત) કૅન્સર થવાનો જોખમ વધે છે. પ્લાસ્ટિકના કપ અને વાસણોનો ઉપયોગ કરશો નહીંપોલિથીન અથવા પ્લાસ્ટિકના ગ્લાસમાંથી ગરમ પીણાં પીવાનું ટાળો. સંશોધન સૂચવે છે કે પ્લાસ્ટિકમાંથી મુક્ત થતા રાસાયણિક સંયોજનો જોખમ વધારે છે.જંતુનાશકો ધરાવતા શાકભાજી અને ફળો ખાવાનું ટાળોbહાનિકારક જંતુનાશકોના સેવનથી કેન્સરનું જોખમ વધે છે, તેથી ઓર્ગેનિક ફળો અને શાકભાજીનું સેવન કરો.ખાણું-પીણુંમાં બેદરકારીbપ્રોસેસ્ડ ફૂડનું સેવન ઓછું કરો. નમકીન નાસ્તા, અથાણાં અને ચટણીઓનું સેવન મર્યાદિત કરો અને તમારા આહારમાં મીઠાનું પ્રમાણ ઓછું કરો. પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ અન્નનળી અને પેટના કેન્સરનું જોખમ વધારે છે.રેડમીટનો વપરાશ ઘટાડવોbરેડમીટના વધારે સેવનથી કોલોન કૅન્સરની શક્યતા વધે છે.ફાઈબર યુક્ત ખોરાક લેવુ કાકડી, ટામેટાં અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી સહિત ફાઇબરયુક્ત ખોરાક લો. ટામેટાં અને કઠોળમાં જોવા મળતા એન્ટીઑકિસડન્ટો કેન્સરનું જોખમ ઘટાડી શકે છે.તમારું વજન નિયંત્રિત કરો આજના સમયમાં લોકો લાંબા સમય સુધી બેસી રહે છે, જે શરીર માટે હાનિકારક છે .સ્થૂળતા થી સ્તન, ગર્ભાશય, સ્વાદુપિંડ અને પિત્તાશયના કેન્સરનું જોખમ વધારે છે. દૈનિક કસરત અને ચાલવું આ પરિસ્થિતિઓને નિયંત્રિત કરવામાં અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે.પૂરતી ઊંઘ લેવી અને અકારણ તણાવ ટાળવો અનિયમિત દિનચર્યા, પૂરતી ઊંઘ ન લેવી,અને અકારણ તણાવ કેન્સરના જોખમને વધારે છે. આજના સમયમાં લોકો લાંબા સમય સુધી બેસી રહે છે, જે શરીર માટે હાનિકારક છે. પૂરતી ઊંઘ ફ્રી રેડીકલ્સ થી લડવામાં મદદરૂપ થાય છે જે કેન્સરનું મુખ્ય કારણ છે પ્રારંભિક તબક્કામાં સારવાર જો કેન્સરની ઓળખ તેના શરૂઆતના તબક્કામાં જ થય જાય તો, તેનાથી થતા મોત ની શક્યતા ઘણી ઓછી થય જાય છે.જો તમને કેન્સરના કોઈપણ લક્ષણો દેખાય, તો તેને અવગણશો નહીં. નિષ્ણાત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો અને સમયસર પરીક્ષણ અને સારવાર મેળવો. શરીરના કોઈપણ ભાગમાં ગાંઠ બનવી, વજન ઘટવું, ભૂખ ન લાગવી અને શરીરના કોઈપણ ભાગમાંથી રક્તસ્ત્રાવ થવો એ કેન્સરના મુખ્ય લક્ષણો છે સ્ક્રીનીંગ ટેસ્ટ કરાવો ચોક્કસ ઉંમર પછી કેન્સર સ્ક્રીનીંગ ટેસ્ટ, કેન્સરને તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં શોધી કાઢવામાં અને કેન્સરથી થતા મૃત્યુને રોકવામાં મદદ કરી શકે છે. સ્તન કેન્સર અને સર્વિક્સ કેન્સર તેના ઉદાહરણો છે. મેમોગ્રાફીનો ઉપયોગ સ્તન કેન્સર શોધવા માટે થાય છે, અને પેપ સ્મીયરનો ઉપયોગ સર્વાઇકલ કેન્સર શોધવા માટે થાય છે. આ સ્ક્રીનીંગ ટેસ્ટ ખાસ કરીને એવી સ્ત્રીઓ માટે ફાયદાકારક છે જેમના પરિવારમાં કોઈ સભ્યને કેન્સર હોય.રસીથી કેન્સર અટકાવો સર્વાઇકલ કેન્સર સ્ત્રીઓમાં સૌથી વધુ જોવા મળતું કેન્સર છે. આ કેન્સરને રોકવા માટે રસીઓ ઉપલબ્ધ છે. લગ્ન પહેલાં આ રસી લેવાથી ભવિષ્યમાં સર્વાઇકલ કેન્સર થવાનું જોખમ ટાળી શકાય છે જો સમયસર સાવચેતી રાખવામાં આવે અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવામાં આવે તો કૅન્સર જેવી ગંભીર બીમારીથી બચવું શક્ય છે. લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવીને અને નિયમિત તપાસ દ્વારા આ રોગ સામે લડત આપી શકાય છે.ડૉ. નિશા ગર્ગ MDS (ઓરલ અને મેક્ઝીલોફેસિઅલ સર્જન રેફરલ હોસ્પિટલ અને સામુહિક આરોગ્ય કેન્દ્ર લીમડી
