પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા જતા સૈન્ય તણાવને જોતા યુએઈ સરકારે તેના નાગરિકોને ઈરાન, ઈરાક અને લેબનોનથી તાત્કાલિક સ્વદેશ પરત ફરવાની સૂચના આપી છે. વિદેશ મંત્રાલયે આ દેશોના પ્રવાસ પર પણ પ્રતિબંધ લાદ્યો છે. અગાઉ ઓપેક (OPEC) સંગઠનમાંથી બહાર નીકળવાના નિર્ણય બાદ યુએઈના આ પગલાને ઈરાન વિરુદ્ધની સંભવિત સૈન્ય વ્યૂહરચના તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. ઈરાનના નવા સુપ્રીમ લીડર મોજ્તબા ખામેનેઈના અક્કડ વલણથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધવિરામ પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.
યુએઈના વિદેશ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરીને જણાવ્યું છે કે પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને વર્તમાન અસ્થિર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. મંત્રાલયે માત્ર પ્રવાસ પર પ્રતિબંધ જ નથી મૂક્યો, પરંતુ જે નાગરિકો હાલમાં ઈરાન, ઈરાક કે લેબનોનમાં હાજર છે, તેમને કોઈપણ વિલંબ વગર તાત્કાલિક યુએઈ પરત ફરવા અપીલ કરી છે. આ એડવાઈઝરી બાદ રાજકીય વિશ્લેષકોમાં એવી ચર્ચાઓ તેજ થઈ છે કે શું યુએઈ હવે ઈરાન સામેના સંભવિત યુદ્ધમાં અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોની સાથે સક્રિયપણે જોડાવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે?
આ ઘટનાક્રમની પાછળ અન્ય એક મહત્વનું પાસું યુએઈનું ઓપેક (OPEC) અને ઓપેક પ્લસ સંગઠનમાંથી બહાર નીકળવાનું એલાન છે. ઓપેક એ તેલ નિકાસ કરતા દેશોનું એક શક્તિશાળી સંગઠન છે જેમાં ઈરાનનો પણ મોટો પ્રભાવ છે. યુએઈનું આ સંગઠનમાંથી બહાર આવવું એ ઈરાન માટે મોટો આર્થિક અને રાજકીય ફટકો માનવામાં આવે છે. હવે ટ્રાવેલ બેન લાદીને યુએઈ એ સ્પષ્ટ સંકેત આપી દીધો છે કે તે ઈરાન પ્રેરિત પ્રદેશોથી અંતર જાળવવા માંગે છે અને સંભવિત સંઘર્ષની સ્થિતિમાં પોતાને સુરક્ષિત કરવાના તમામ પગલાં લઈ રહ્યું છે.
બીજી તરફ, ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા મોજ્તબા ખામેનેઈએ અમેરિકાના દબાણ સામે ઝૂકવાનો સ્પષ્ટ ઈન્કાર કરી દીધો છે. તેમણે તાજેતરમાં આપેલા નિવેદનમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે ઈરાન પોતાનો પરમાણુ અને મિસાઈલ કાર્યક્રમ કોઈપણ સંજોગોમાં રોકશે નહીં. ખામેનેઈએ આ ક્ષમતાઓને ઈરાનની રાષ્ટ્રીય ઓળખ અને સાર્વભૌમત્વ ગણાવી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ભલે ટેલિફોનિક વાતચીત અને સીઝફાયર ચાલતું હોય, પરંતુ બંને પક્ષોના નિવેદનો ‘શાંતિ’ ના ભવિષ્ય પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન લગાવી રહ્યા છે.
યુએઈના આ આક્રમક વલણથી પશ્ચિમ એશિયાના સમીકરણો ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે. જો ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે યુદ્ધ ફાટી નીકળે છે, તો યુએઈનું ભૌગોલિક સ્થાન તેને આ જંગનું કેન્દ્ર બનાવી શકે છે. અત્યારે તો યુએઈ તેના નાગરિકોની સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે, પરંતુ ઓપેક છોડવાનો અને ઈરાન જેવા દેશો પર પ્રવાસ પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય સૂચવે છે કે યુએઈ લાંબા ગાળાની સૈન્ય અને આર્થિક રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યું છે. દુનિયાની નજર હવે એ વાત પર છે કે શું આ પ્રતિબંધો માત્ર સુરક્ષા માટે છે કે પછી આ કોઈ મોટા યુદ્ધની પૂર્વતૈયારી છે.
