નવી દિલ્હી. આવતા વર્ષે માર્ચથી, ભારતમાં તમામ સંસ્થાઓએ કાનૂની, વાણિજ્યિક, ડિજિટલ અને વહીવટી હેતુઓ માટે ભારતીય માનક સમય (IST) નો ઉપયોગ કરવો ફરજિયાત બનશે. સરકારે શનિવારે કાનૂની મેટ્રોલોજી (ભારતીય માનક સમય) નિયમો, 2026 ની જાહેરાત કરી.
કાનૂની મેટ્રોલોજી અધિનિયમ હેઠળ જાહેર કરાયેલા આ નિયમો, ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયાના 180 દિવસ પછી અમલમાં આવશે, જે માર્ચ 2027 ની આસપાસ IST ને ફરજિયાત બનાવશે. નિયમોના ઉલ્લંઘન પર કાયદા હેઠળ દંડ લાગશે. આ સૂચના IST ને તમામ કાનૂની, વહીવટી અને સત્તાવાર દસ્તાવેજો માટે ફરજિયાત સમય સંદર્ભ બનાવે છે, સિવાય કે ખાસ મુક્તિ આપવામાં આવે.
તે વાણિજ્ય, પરિવહન, જાહેર વહીવટ, કાનૂની કરારો અને નાણાકીય વ્યવહારો માટે IST ને માનક સમય સંદર્ભ પણ બનાવે છે. સત્તાવાર હેતુઓ, પ્રદર્શિત કરવા અથવા રેકોર્ડ કરવા માટે IST સિવાયના કોઈપણ સમય સંદર્ભનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત રહેશે. જો કે, જો કોઈ વિદેશી સમય ઝોન સ્પષ્ટ રીતે સૂચવવામાં આવે, અથવા જો વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, નેવિગેશન અથવા ખગોળશાસ્ત્ર માટે અન્ય સમય સ્ત્રોતોની મંજૂરી હોય તો આને મંજૂરી આપી શકાય છે.
આ નિયમો મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે આજના ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માઇક્રોસેકન્ડ-લેવલ ટાઇમિંગ ચોકસાઈ પર આધાર રાખે છે. ચુકવણી સિસ્ટમ્સ, સ્ટોક એક્સચેન્જ, ટેલિકોમ નેટવર્ક્સ, 5G સેવાઓ, ડિજિટલ નેવિગેશન, પાવર ગ્રીડ અને ડેટા સેન્ટર્સને વ્યવહારોને પ્રમાણિત કરવા, કામગીરીનું સંકલન કરવા અને નેટવર્ક વિશ્વસનીયતા જાળવવા માટે સિંક્રનાઇઝ્ડ ઘડિયાળોની જરૂર પડે છે.
આ સૂચના સમય સિંક્રનાઇઝેશન, ટ્રેસેબિલિટી અને સાયબર સુરક્ષા માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી સિસ્ટમ સ્થાપિત કરે છે, અને ચોક્કસ સમયને એક મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરીકે ઓળખે છે. આ નિયમોનું બીજું મુખ્ય પાસું સાયબર સ્થિતિસ્થાપકતા (સાયબર હુમલાઓનો સામનો કરવાની અને પુનઃપ્રાપ્ત કરવાની ક્ષમતા) પર ભાર મૂકવાનું છે.
સંસ્થાઓએ સચોટ સમય-સિંક્રનાઇઝેશન સિસ્ટમ્સનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ, નેટવર્ક્સને સ્પૂફિંગ, જામિંગ અને સાયબર હુમલાઓથી સુરક્ષિત કરવા જોઈએ, બહુવિધ અધિકૃત સમય સ્ત્રોતોને એકીકૃત કરવા જોઈએ અને કટોકટી સિસ્ટમ્સ (જેમ કે જો જરૂરી હોય તો અણુ ઘડિયાળો) જાળવી રાખવી જોઈએ જેથી અવિરત કામગીરી સુનિશ્ચિત થાય.
