દિલ્હી સરકારે તેની ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) નીતિ 2026-30નો ડ્રાફ્ટ બહાર પાડ્યો છે, જેનો મુખ્ય હેતુ પ્રદૂષણ ઘટાડવાનો અને ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટીને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ નીતિ હેઠળ, 1 જાન્યુઆરી 2027થી માત્ર ઇલેક્ટ્રિક થ્રી-વ્હીલર અને 1 એપ્રિલ 2028થી માત્ર ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલરનું જ નવું રજિસ્ટ્રેશન કરવામાં આવશે. એટલે કે પેટ્રોલથી ચાલતા ટુ-વ્હીલરનું દિલ્હીમાં વેચાણ થઈ શકે નહીં.
પ્રદૂષણમાં વાહનોના 23 ટકા ફાળાને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકાર EV ખરીદનારાઓને સીધું નાણાકીય પ્રોત્સાહન આપશે. જેમાં ટુ-વ્હીલર પર રૂપિયા 30,000 અને ઈ-ઓટો પર રૂપિયા 50,000 સુધીની સબસિડી પ્રસ્તાવિત છે. જૂના BS-IV વાહનોને સ્ક્રેપ કરીને EV ખરીદવા પર વધારાનું બોનસ અને રૂપિયા 30 લાખ સુધીની કાર પર રોડ ટેક્સમાં 100 ટકા મુક્તિ મળશે. આ સાથે જ ચાર્જિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિસ્તાર અને બેટરી રિસાયકલિંગ પર પણ વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
દિલ્હી સરકારની નવી EV પોલિસીએ એગ્રીગેટર્સ અને સરકારી વિભાગો માટે કડક ધોરણો નક્કી કર્યા છે. આ નીતિ હેઠળ, 1 જાન્યુઆરી 2026થી ઓલા, ઉબર અને ઝોમેટો જેવા એગ્રીગેટર્સ તેમના કાફલામાં કોઈ પણ નવા પેટ્રોલ કે ડીઝલ વાહનોનો સમાવેશ કરી શકશે નહીં. તેમને માત્ર ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) ઉમેરવાની જ મંજૂરી આપવામાં આવશે.
આ જ નિયમ સરકારી વિભાગોને પણ લાગુ પડશે જ્યાં ભવિષ્યની તમામ નવી ખરીદી માત્ર EV સુધી સીમિત રહેશે. આ ઉપરાંત, સ્કૂલ બસો માટે પણ તબક્કાવાર લક્ષ્યાંકો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જે હેઠળ 2030 સુધીમાં 30 ટકા બસો ઇલેક્ટ્રિક કરવી અનિવાર્ય રહેશે. આ પગલું માત્ર ‘ગ્રીન ટ્રાન્ઝિશન’ માટે જવાબદાર બનાવતું નથી, પરંતુ EV ઇકોસિસ્ટમમાં રોકાણ અને માળખાગત સુવિધાઓને ગતિ આપવા માટે મજબૂત આધાર પણ તૈયાર કરે છે.
સરકારે બે તબક્કાની પ્રતિબંધ યોજના બનાવી છે. 1 જાન્યુઆરી 2027થી નવા પેટ્રોલ થ્રી-વ્હીલર્સ અને 1 એપ્રિલ 2028 થી તમામ નવા પેટ્રોલ ટુ-વ્હીલર્સના રજિસ્ટ્રેશન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ દિલ્હીના 67 ટકા વાહન બજાર (ટુ-વ્હીલર્સ)ને સીધી અસર કરશે.
ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર પર રૂપિયા 30,000 અને ઈ-ઓટો પર રૂપિયા 50,000 સુધીની સીધી નાણાકીય સહાય (DBT) આપવામાં આવશે. જો કે આ પ્રોત્સાહન સમય જતાં ઘટતું જશે, જે ખરીદદારોને વહેલી તકે EV અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનું એક વ્યૂહાત્મક પગલું છે.
પ્રદૂષણ ફેલાવતા જૂના BS-IV વાહનોને દૂર કરવા માટે સ્ક્રેપિંગ બોનસનો સહારો લેવામાં આવ્યો છે. રૂપિયા 10,000 થી લઈને રૂપિયા 1 લાખ સુધીની સ્ક્રેપિંગ ઇન્સેન્ટિવ સ્કીમ જૂના વાહનોના માલિકોને EV તરફ વાળવા માટે એક અસરકારક રીત સાબિત થઈ શકે છે.
નીતિ માત્ર વાહન ખરીદવા પર જ નહીં પરંતુ તેમને ચલાવવાની વ્યવસ્થા પર પણ કેન્દ્રિત છે. દિલ્હી ટ્રાન્સકો લિમિટેડને નોડલ એજન્સી બનાવીને ચાર્જિંગ નેટવર્કનો વિસ્તાર કરવો અને દરેક ડીલરશીપ પર ચાર્જિંગ પોઈન્ટ ફરજિયાત બનાવવો એ પણ એક પગલું છે, જે ‘રેન્જ એન્ઝાઈટી’ (બેટરી ખતમ થવાનો ડર) દૂર કરશે.
2026થી જ ઓલા-ઉબર જેવા એગ્રીગેટર્સ અને સરકારી વિભાગો દ્વારા પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનોની નવી ખરીદી પર પ્રતિબંધ મૂકીને સરકારે પોતાની જાતને અને બજારના મોટા ખેલાડીઓને આ પરિવર્તનનું નેતૃત્વ કરવાની જવાબદારી સોંપી છે.
