થરાદમાં યુરિયા ખાતરની કૃત્રિમ અછત: ગોડાઉન છલોછલ હોવા છતાં ખેડૂતો પરેશાન, ખેતીવાડી અધિકારી ઘોર નિદ્રામાં
વાત્સલયમ સમાચાર પ્રવિણભાઇ ચૌહાણ વાવ થરાદ
ચોમાસુ સીઝનની શરૂઆત સાથે જ થરાદ પંથકમાં ખેડૂતો માટે પડતા પર પાટું જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. એક તરફ વાવેતર બાદ પાકને ખાતરની સખત જરૂર છે, ત્યારે બીજી તરફ બજારમાં યુરિયા ખાતરની ભારે કૃત્રિમ અછત ઊભી કરવામાં આવી હોવાના ગંભીર આક્ષેપો ઉઠ્યા છે. સ્થાનિક ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, વેપારીઓ અને મંડળીઓના ગોડાઉન ખાતરથી ભરેલા પડ્યા છે, છતાં ખેડૂતોને ખાતર આપવામાં આવતું નથી. આ સમગ્ર કૌભાંડ વચ્ચે સ્થાનિક ખેતીવાડી અધિકારી ઘોર નિદ્રામાં હોય તેમ લાગી રહ્યું છે.
મુખ્ય વિગતો અને ખેડૂતોની હાલાકી
* **કલાકો સુધી લાંબી લાઈનો:** વહેલી સવારથી જ ખેડૂતો પોતાના કામધંધા છોડીને ખાતર ખરીદવા માટે કેન્દ્રો પર લાઈનો લગાવી રહ્યા છે, પરંતુ અંતે તેમને ‘સ્ટોક નથી’ કહીને ખાલી હાથે પરત મોકલવામાં આવે છે.
* **ગોડાઉનોમાં છલકાતો સ્ટોક:** સ્થાનિક સૂત્રો અને પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ, ગોડાઉનોમાં યુરિયા ખાતરનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. આમ છતાં, પાછલા બારણેથી કાળાબજાર કરવા અથવા ઊંચા ભાવે વેચવા માટે આ કૃત્રિમ અછત ઊભી કરાઈ હોવાની પ્રબળ આશંકા છે.
* **તંત્રની નિષ્ક્રિયતા:** ખેડૂતોની આટલી મોટી મુશ્કેલી છતાં થરાદના ખેતીવાડી વિભાગના અધિકારીઓ દ્વારા ગોડાઉનોનું કોઈ આકસ્મિક ચેકિંગ કે તપાસ કરવામાં આવી નથી. અધિકારીઓની આ ઉદાસીનતાને કારણે ખેડૂતોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
પાક નિષ્ફળ જવાની ભીતિ
હાલનો સમય પાક માટે ખૂબ જ કટોકટીનો છે. જો સમયસર યુરિયા ખાતર નહીં મળે તો ખેડૂતોનો મોંઘોદાટ પાક નિષ્ફળ જશે અને મોટું આર્થિક નુકસાન વેઠવાનો વારો આવશે. મધ્યમ અને નાના વર્ગના ખેડૂતો અત્યારે કુદરત અને વહીવટી તંત્ર બંનેના કારણે લાચાર બન્યા છે.
> **ખેડૂતોનો આક્રોશ:**
> “અમે સવારના ૪ વાગ્યાથી લાઈનમાં ઊભા રહીએ છીએ. ગોડાઉનમાં ગાડીઓ ખાલી થતી અમે જોઈએ છીએ, પણ અમને ના પાડી દેવાય છે. ખેતીવાડી અધિકારીને આ બધું દેખાતું નથી કે પછી તેઓ આંખ આડા કાન કરી રહ્યા છે?” – સ્થાનિક ખેડૂત ઉચ્ચ કક્ષાએ રજૂઆતની માંગ
થરાદ પંથકના ખેડૂતો અને જાગૃત નાગરિકો માંગ કરી રહ્યા છે કે:
૧. જિલ્લા કલેક્ટર અને ઉચ્ચ ખેતીવાડી નિયામક આ બાબતે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કરે.
૨. થરાદના તમામ ખાનગી અને સહકારી ગોડાઉનો પર તાબડતોબ દરોડા પાડી સ્ટોક રજિસ્ટર તપાસવામાં આવે.
૩. કાળાબજારિયાઓ સામે કડક કાનૂની પગલાં ભરી ખેડૂતોને વ્યાજબી ભાવે ખાતર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે.
જો આગામી ૨૪ કલાકમાં ખાતરની વ્યવસ્થા સરખી કરવામાં નહીં આવે અને નિષ્ક્રિય અધિકારીઓ સામે પગલાં નહીં લેવાય, તો ખેડૂતો દ્વારા ઉગ્ર આંદોલન અને ચક્કાજામ કરવાની ચીમકી આપવામાં આવી છે. આ યુરિયા ખાતર અને કુત્રિમ અછત થરાદ અછતમાં નવો વળાંક: આવ્યો છે જે યુરિયાના એક કટ્ટા સાથે અન્ય બિનજરૂરી વસ્તુઓ ખરીદવા વેપારીઓની દાદાગીરી!
**થરાદ પંથકમાં યુરિયા ખાતરની કૃત્રિમ અછત વચ્ચે હવે વેપારીઓ અને મંડળીઓ દ્વારા ખેડૂતોનું ખુલ્લેઆમ શોષણ કરવામાં આવી રહ્યું હોવાની ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે. ખાતરનો સ્ટોક હોવા છતાં ‘નથી’ કહીને સગેવગે કરતા વેપારીઓએ હવે નવો કિમીયો અપનાવ્યો છે. જે ખેડૂતને યુરિયા ખાતર જોઈતું હોય, તેણે એક કટ્ટા (બેગ) ની સાથે અન્ય મોંઘી દવાઓ, નેનો યુરિયા કે બાયો-ફર્ટિલાઈઝર ફરજિયાત લેવા જ પડશે, તેવી જોહુકમી ચલાવવામાં આવી રહી છે.* ‘ટેગિંગ’ના નામે ખેડૂતોની લૂંટ: મુખ્ય મુદ્દાઓ
* **ફરજિયાત ખરીદીનું દબાણ:** ખાતર વિક્રેતાઓ દ્વારા નિયમોનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન કરીને યુરિયાની બેગ સાથે અન્ય બિનજરૂરી પ્રોડક્ટ્સ પધરાવવામાં આવી રહી છે. જો ખેડૂત આ વધારાની વસ્તુઓ લેવાની ના પાડે, તો તેને યુરિયા ખાતર આપવાનો જ ઇનકાર કરી દેવાય છે.
* **આર્થિક બોજ બમણો થયો:** જે ખેડૂત માંડ-માંડ યુરિયા ખાતરના પૈસા સગવડ કરીને આવ્યો હોય, તેના પર આ લિંક-ઇન સેલ્સ (ટેગિંગ) ના કારણે બમણો આર્થિક ભાર પડી રહ્યો છે. ખેડૂતોને નકામી વસ્તુઓ પાછળ હજારો રૂપિયાનો ધુમાડો કરવો પડી રહ્યો છે.
* **કાયદાનું સરેઆમ ઉલ્લંઘન:** ફર્ટિલાઈઝર કંટ્રોલ ઓર્ડર (Fertilizer Control Order) મુજબ કોઈપણ ખાતર સાથે અન્ય કોઈ વસ્તુ ફરજિયાતપણે જોડીને વેચી શકાતી નથી. આ સંપૂર્ણપણે ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિ છે.
ખેતીવાડી અધિકારીની ગુનાહિત મૌન સ્વીકૃતિ?
ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે બજારમાં આટલી મોટી લૂંટ ચાલતી હોવા છતાં થરાદના ખેતીવાડી અધિકારીઓ કયા કારણે મૌન સેવીને બેઠા છે? શું આ કાળાબજાર અને ફરજિયાત વેચાણમાં તંત્રની પણ આડકતરી મિલીભગત છે? તેવા સવાલો અત્યારે પંથકના ખેડૂતો પૂછી રહ્યા છે.
> **પીડિત ખેડૂતની આપવીતી:**
> “મારે માત્ર ૨ કટ્ટા યુરિયા જોઈતું હતું, પણ દુકાનદારે કીધું કે જોડે ૫૦૦ રૂપિયાની દવાની બોટલ પણ લેવી પડશે, નહીંતર ખાતર નહીં મળે. અમારી પાસે આટલા વધારાના પૈસા ક્યાંથી હોય? વહીવટી તંત્ર વહેલી તકે આ ગુંડાગીરી બંધ કરાવે.”ખેડૂતોની તાકીદની માંગણીઓ:
૧. લિંક-ઇન સેલ્સ કે ટેગિંગ કરતા વેપારીઓના લાયસન્સ તાત્કાલિક રદ કરવામાં આવે.
૨. ખેતીવાડી વિભાગ દ્વારા થરાદના ખાતર કેન્દ્રો પર ગુપ્ત વેશે તપાસ ટીમ (Squad) મોકલવામાં આવે.
૩. ખાતરના ડેપોની બહાર સ્પષ્ટ બોર્ડ મારવામાં આવે કે ‘યુરિયા સાથે અન્ય કોઈ વસ્તુ લેવી ફરજિયાત નથી
તો ખેડૂતોને ન્યાય મળે તેમ વાવ થરાદ જિલ્લા છે
તસવીર અહેવાલ બાબુભાઇ ભાટિયા થરાદ
