વાત્સલ્યમ્ સમાચાર
દિપક પટેલ-ખેરગામ
ખેરગામ: શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓના શૈક્ષણિક સ્તર અને શાળાની ગુણવત્તા ચકાસવા માટે વિવિધ મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયાઓ અમલમાં છે. પરંતુ હાલ નિપુણ ગુજરાત-ટ્રેકર, ગુણોત્સવ અને ત્રિમાસિક કસોટી જેવી ત્રણ મહત્વપૂર્ણ કામગીરી એકસાથે સક્રિય થતાં શિક્ષકો પર વહીવટી તેમજ શૈક્ષણિક કામગીરીનો ભાર વધ્યો હોવાની ચર્ચા શિક્ષણ જગતમાં જોવા મળી રહી છે.એક તરફ નિપુણ ગુજરાત-ટ્રેકર દ્વારા વિદ્યાર્થીઓની શૈક્ષણિક પ્રગતિનું મૂલ્યાંકન અને ડેટા અપડેટ કરવાની કામગીરી ચાલી રહી છે. બીજી તરફ ગુણોત્સવ અંતર્ગત શાળાની સમગ્ર કામગીરી, ગુણવત્તા અને વિકાસનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેની સાથે ત્રિમાસિક કસોટી દ્વારા વિદ્યાર્થીઓના જ્ઞાનસ્તરની ચકાસણી પણ ચાલી રહી છે. વિદ્યાર્થીઓના શૈક્ષણિક વિકાસ માટે મૂલ્યાંકન જરૂરી છે, પરંતુ જ્યારે એક જ સમયગાળામાં અલગ-અલગ પોર્ટલ, ડેટા એન્ટ્રી, કસોટી, દસ્તાવેજીકરણ અને અહેવાલની કામગીરી એકસાથે આવે છે ત્યારે શિક્ષકો માટે વધારાની વહીવટી જવાબદારી ઊભી થાય છે.શિક્ષણ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા લોકોનું માનવું છે કે શિક્ષકનો મહત્તમ સમય વર્ગખંડમાં વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવા, તેમની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો સમજવા અને શૈક્ષણિક ગુણવત્તા સુધારવા માટે વપરાવો જોઈએ. જો આ સમયનો મોટો હિસ્સો પોર્ટલ, ડેટા એન્ટ્રી અને અહેવાલ તૈયાર કરવામાં જાય તો મૂલ્યાંકનનો મૂળ હેતુ જ અસરગ્રસ્ત થવાની શક્યતા રહે છે.હવે શિક્ષણ જગતમાં સવાલ ઉઠી રહ્યો છે કે “વિદ્યાર્થીઓનું મૂલ્યાંકન કેટલું જરૂરી છે?” કરતાં “એક જ પ્રકારની માહિતીનું વારંવાર મૂલ્યાંકન અને ડેટા એન્ટ્રી કેટલી જરૂરી છે?”શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા નિપુણ ગુજરાત-ટ્રેકર, ગુણોત્સવ અને ત્રિમાસિક કસોટી જેવી કામગીરી વચ્ચે વધુ સંકલન કરવામાં આવે, માહિતીનું પુનરાવર્તન ટાળવા માટે એકીકૃત ડેટા સિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવે અને શાળાઓને કામગીરી માટે વ્યવહારુ સમયમર્યાદા આપવામાં આવે તેવી અપેક્ષા વ્યક્ત થઈ રહી છે.શિક્ષકનો સમય પોર્ટલમાં નહીં, પરંતુ વિદ્યાર્થીના ભવિષ્યના ઘડતરમાં વધુ વપરાય—એ જ શિક્ષણ વ્યવસ્થાની સાચી સફળતા ગણાય.
