RAKSHABANDHAN:રેશમના તાંતણે અંકાયેલું અનંત વાત્સલ્ય એટલે “રક્ષાબંધન” લેખક -અમિત ત્રિવેદી
RAKSHABANDHAN:રેશમના તાંતણે અંકાયેલું અનંત વાત્સલ્ય એટલે “રક્ષાબંધન” લેખક -અમિત ત્રિવેદી
શ્રાવણી પૂર્ણિમાનો નિર્મળ ઉત્સવ એટલે રક્ષાબંધન. આ માત્ર કલાઈ પર બંધાતો એક સુતરનો ધાગો નથી, પણ ભાઈ-બહેનના પવિત્ર સંબંધની સુવાસ, અવિચલ સ્નેહ અને સમર્પણનું મહાપર્વ છે. ઝરમર વરસતા વરસાદની સાથે ધરતી જેમ નવી ચેતના ધારણ કરે છે, તેમ રક્ષાબંધનનો આ પવિત્ર દિવસ કુટુંબ ભાવના અને ભાઈ-બહેનના નિઃસ્વાર્થ પ્રેમની સુવાસથી દરેક ઘરને સભર કરી દે છે.
બાળપણની સ્મૃતિઓનું અમૂલ્ય સિંચન – ભાઈ અને બહેનનો સંબંધ એ વિધાતાની સૌથી સુંદર અને અનન્ય રચના છે. બાળપણના નિર્દોષ મનોરંજન, નાનકડી વાતોમાં થતી મીઠી તકરાર, રમકડાંની વહેંચણી માટેની ખેંચતાણ અને માતા-પિતાના ગુસ્સાથી એકબીજાને બચાવવા મિ રચાતા છૂપા કાવતરાં—આ બધું જ સમય જતા સંબંધનું મજબૂત ભિત્તિચિત્ર બની જાય છે. વય વધવાની સાથે આ બાળસહજ ચંચળતા એક ગંભીર અને પરિપક્વ લાગણીમાં ફેરવાય છે. બહેન જ્યારે કંકુ-ચોખાથી તિલક કરીને ભાઈની કલાઈ પર રેશમી રાખડી બાંધે છે, ત્યારે એ સ્નેહનો તાંતણો વિશ્વનું સૌથી અદ્રશ્ય પણ મજબૂત રક્ષણકવચ બની જાય છે
સાંસ્કૃતિક અને પૌરાણિક વારસો – આપણા પૌરાણિક ગ્રંથોમાં પણ રક્ષાબંધનની પરંપરાના દિવ્ય ઉદાહરણો મળે છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની આંગળીમાંથી વહેતા રક્તને રોકવા દ્રૌપદીએ પોતાની સાડીનો છેડો ફાડીને બાંધ્યો હતો, જેના બદલામાં શ્રીકૃષ્ણે ચીરહરણ પ્રસંગે અક્ષયપાત્ર બની દ્રૌપદીની લાજ રાખી હતી. ઈતિહાસના પાનાઓ પર પણ રાણી કર્ણાવતી અને સમ્રાટ હુમાયુની કથા આ પરંપરાના સમર્પણ અને પવિત્રતાની સાક્ષી પૂરે છે. આ વારસો દર્શાવે છે કે રાખડી એ માત્ર લોહીના સંબંધો સુધી સીમિત નથી, પરંતુ ભાવનાત્મક એકતા અને ધર્મનું ઉચ્ચ બંધન છે.
દૂરતાને ભૂંસતો આત્મીયતાનો દોરો – આજના દોડધામભર્યા યુગમાં વ્યાવસાયિક કે પારિવારિક જવાબદારીઓને કારણે ભાઈ-બહેન વચ્ચે ભૌગોલિક અંતર વધી ગયું છે. પરંતુ શ્રાવણી પૂનમના આગમન સાથે જ આ તમામ અંતરો ઓગળી જાય છે. સાસરે વળાવેલી બહેન કે દેશ-વિદેશમાં વસતા ભાઈ વચ્ચેનું અંતર આ રેશમી ધાગો ક્ષણવારમાં ભૂંસી નાખે છે. કવરમાંથી નીકળતી રાખડી સાથે બહેનનો પ્રેમ, તેની આંતરિક પ્રાર્થના અને બાળપણની મહેક ભાઈના હાથ સુધી જ નહીં, પણ તેના હૃદયના ઊંડાણ સુધી પહોંચી જાય છે.
રક્ષણનો નવો અને આધુનિક આયામ – વર્તમાન સમયમાં રક્ષાબંધનમાં ‘રક્ષણ’નો અર્થ વધુ વ્યાપક અને સાર્થક બન્યો છે. હવે રક્ષણ એટલે માત્ર શારીરિક સુરક્ષા નહીં, પરંતુ એકબીજાના આત્મસન્માનની કાળજી, કરિયરના સપનાઓને પ્રોત્સાહન અને જીવનની દરેક વિષમ પરિસ્થિતિમાં માનસિક આશરો બનવો. ભાઈ અને બહેન બંને એકબીજાના માર્ગદર્શક અને સાચા મિત્ર બનીને પરસ્પરના વિકાસમાં ભાગીદાર બને, એ જ આજના સમયમાં રક્ષાબંધનની ખરી સાર્થકતા છે.
પરંપરા, સંસ્કૃતિ અને સંવેદનાનો આ ત્રિવેણી સંગમ યુગો-યુગો સુધી અવિરત વહેતો રહેશે. રક્ષાબંધનનું આ પર્વ આપણને શીખવે છે કે ભૌતિક સંપત્તિ અને ઝાકઝમાળ કરતાં પણ સંવેદનશીલ સંબંધોની કિંમત વિશેષ છે. રાખડીનો આ નાનકડો ધાગો ભારતીય સંસ્કૃતિની એ અમર જ્યોત છે, જે પરિવારના સ્નેહને હંમેશાં અખંડ અને અવિનાશી રાખશે.
