નવી દિલ્હી. સુપ્રીમ કોર્ટે બાળ જાતીય શોષણ અને માનવ તસ્કરી સામે ખૂબ જ સંવેદનશીલ અને મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ સગીરનું વ્યાપારી જાતીય શોષણના હેતુથી તસ્કરી કરવામાં આવે છે, તો ગુનેગારો પર કડક ‘POCSO એક્ટ’ હેઠળ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
NGO ‘પ્રજ્વલા’ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી પર આ સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપતાં, ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને ન્યાયાધીશ આર. મહાદેવનની બનેલી બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે બાળ જાતીય શોષણના દરેક કેસને કાયદાની નજરમાં બિન-સહમતિપૂર્ણ માનવામાં આવશે.
કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે માનવ તસ્કરીના કિસ્સાઓમાં, પીડિત બાળકની ‘સંમતિ’નું કોઈ કાનૂની મહત્વ નથી – પછી ભલે ગુનેગારે ધાકધમકી, બળજબરી અથવા પ્રલોભન જેવી યુક્તિઓનો ઉપયોગ કર્યો હોય.
કોર્ટનું પ્રાથમિક ધ્યાન ગુનેગારોની ક્રિયાઓ અને ઇરાદા પર રહેવું જોઈએ. ભલે પીડિતાને ખબર હોય કે તેને વેશ્યાવૃત્તિમાં ધકેલી દેવામાં આવી રહી છે, તેમ છતાં તે પીડિત રહે છે, કારણ કે તેણીને વાસ્તવિક કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ અંગે છેતરવામાં આવી હોઈ શકે છે.
કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે બંધારણની કલમ 23 માનવ તસ્કરી પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદે છે, અને આ મૂળભૂત અધિકાર ફક્ત રાજ્ય સામે જ નહીં પરંતુ ખાનગી વ્યક્તિઓ સામે પણ લાગુ કરી શકાય છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે તપાસ અધિકારીઓને નિર્દેશ આપ્યો કે આવા સંવેદનશીલ કેસોને એક જ કાયદાના સાંકડા ચશ્માથી ન જોવા; તેના બદલે, તેમણે *ભારતીય ન્યાય સંહિતા* અને અનૈતિક ટ્રાફિક (નિવારણ) અધિનિયમ સાથે મળીને POCSO કાયદાનો ઉપયોગ કરીને એક સર્વાંગી અભિગમ અપનાવવો જોઈએ.
POCSO કાયદાનો ઉપયોગ પીડિતોના નિવેદનો નોંધવા અને તબીબી તપાસ કરાવવાની પ્રક્રિયાઓને વધુ સંવેદનશીલ અને સુરક્ષિત બનાવે છે.
પીડિતોને ફક્ત નિષ્ક્રિય વિષયો તરીકે જોવાને બદલે, કોર્ટે તેમને આત્મનિર્ભર બનવા અને તેમના વ્યાપક પુનર્વસનને સુનિશ્ચિત કરવા માટે સશક્ત બનાવવાની આવશ્યકતા પર ભાર મૂક્યો; કારણ કે, અસરકારક પુનર્વસનના અભાવે, તેઓ જે દલદલમાંથી બચાવાયા હતા ત્યાં પાછા પડવા માટે મજબૂર થઈ શકે છે.
